Nieuws
Niet vergeten: op deze datum gaat de klok een uur achteruit – en voorkom je dat je er moe van wordt
Het is ieder jaar opnieuw een moment van twijfel: moet de klok bij de wintertijd nou vooruit of achteruit? Eind oktober is het weer zover. In de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026 gaat Nederland over op de wintertijd. Dat betekent goed nieuws voor iedereen die graag wat langer blijft liggen: we krijgen een uur cadeau.
Om precies 03.00 uur wordt de klok teruggezet naar 02.00 uur.
De nacht duurt daardoor officieel één uur langer.
Veel apparaten regelen de verandering tegenwoordig automatisch, maar dat geldt lang niet voor iedere klok in huis.
En hoewel het verschil slechts zestig minuten bedraagt, kunnen sommige mensen de dagen daarna behoorlijk merken dat hun ritme is veranderd.
Wanneer gaat de wintertijd in 2026 in?
De wintertijd begint ieder jaar op de laatste zondag van oktober.
In 2026 valt die op zondag 25 oktober.
De daadwerkelijke klokwisseling vindt plaats in de nacht ervoor, dus van zaterdag 24 op zondag 25 oktober.
Om 03.00 uur gaat de klok één uur terug en is het opnieuw 02.00 uur.
Wie normaal gesproken om 08.00 uur wakker wordt en geen verplichtingen heeft, kan dus in theorie een uur langer slapen.
Gaat de klok vooruit of achteruit?
Dat is waarschijnlijk de vraag die ieder jaar voor de meeste verwarring zorgt.
Bij de overgang naar de wintertijd gaat de klok achteruit.
Dus:
03.00 uur wordt 02.00 uur.
Bij de overgang naar de zomertijd gebeurt precies het tegenovergestelde. Dan gaat de klok één uur vooruit.
Een eenvoudig ezelsbruggetje helpt om dat te onthouden: in het voorjaar gaat de klok vooruit.
Weet je dat, dan weet je automatisch dat de klok in het najaar weer achteruitgaat.
Je krijgt dus een uur extra
De overgang naar de wintertijd is voor mensen die graag uitslapen meestal de prettigste van de twee jaarlijkse klokwisselingen.
Je krijgt immers een uur terug.
Wie zaterdagavond bijvoorbeeld om middernacht naar bed gaat en zondag op hetzelfde officiële tijdstip wakker wordt als normaal, heeft feitelijk een uur langer kunnen slapen.
In het voorjaar gebeurt het tegenovergestelde.
Wanneer de zomertijd begint, wordt de klok vooruitgezet en duurt die nacht een uur korter.
Daarom wordt ook weleens gezegd dat je in oktober een uur ‘wint’ en datzelfde uur in maart weer ‘inlevert’.
Veel apparaten veranderen vanzelf
De kans dat je zondagochtend met de verkeerde tijd op je telefoon wakker wordt, is tegenwoordig klein.
Smartphones passen de tijd doorgaans automatisch aan.
Ook tablets, computers, smartwatches en veel andere apparaten die met internet verbonden zijn, schakelen automatisch over.
Toch zijn er nog genoeg klokken die je zelf moet aanpassen.
Denk bijvoorbeeld aan de klok op de oven of magnetron, een analoge wekker of de tijdsaanduiding in sommige auto’s.
Het is daarom verstandig om zondagochtend even te controleren of alle klokken dezelfde tijd aangeven.
’s Ochtends wordt het eerder licht
Het terugzetten van de klok heeft direct gevolgen voor de hoeveelheid daglicht op verschillende momenten van de dag.
Na de overgang naar de wintertijd wordt het volgens de klok ’s ochtends een uur eerder licht.
Voor mensen die vroeg moeten opstaan, kan dat aanvankelijk prettig zijn.
Wie naar het werk of naar school vertrekt, doet dat tijdelijk vaker bij daglicht.
Daar staat echter een duidelijk nadeel tegenover.
’s Avonds juist eerder donker
Aan het einde van de middag wordt het na de klokwisseling ineens een uur eerder donker.
Dat effect valt vaak extra op.
Waar je de ene dag aan het einde van de middag nog redelijk wat daglicht hebt, lijkt de avond na de klokwisseling plotseling veel sneller te beginnen.
Daar komt bij dat de dagen richting december sowieso steeds korter worden.
De zon komt later op en gaat eerder onder.
De overgang naar de wintertijd verandert daar uiteindelijk niets aan.
Het verschuift alleen het moment waarop we het beschikbare daglicht volgens de klok ervaren.
Handig ezelsbruggetje voor de klok
Kun je nooit onthouden welke kant de wijzers op moeten?
Dan zijn er verschillende trucjes.
De eenvoudigste blijft: voorjaar = vooruit.
In maart gaat de klok dus vooruit en in oktober automatisch achteruit.
Ook het Engelse ezelsbruggetje is populair: spring forward, fall back.
Spring betekent lente en forward vooruit. Fall betekent herfst en back achteruit.
Een andere manier is om wintertijd te koppelen aan ‘winnen’.
Bij de overgang naar de wintertijd win je immers een uur.
Eén uur kan je lichaam toch merken
Een uur verschil klinkt misschien nauwelijks de moeite waard.
Toch kan onze biologische klok daar gevoelig voor zijn.
Het lichaam gebruikt onder meer licht en vaste dagelijkse gewoontes om te bepalen wanneer het tijd is om wakker te worden en wanneer we slaperig worden.
Wanneer de officiële tijd plotseling een uur verschuift, verandert die interne klok niet onmiddellijk mee.
Daardoor kunnen sommige mensen de eerste dagen na de overgang eerder wakker worden of juist eerder moe zijn.
Anderen merken nauwelijks iets.
Vergelijkbaar met een heel kleine jetlag
De effecten van de klokwisseling worden soms vergeleken met een zeer lichte vorm van jetlag.
Je bent natuurlijk niet naar een andere tijdzone gereisd, maar je vaste tijden voor slapen, eten, werken en opstaan verschuiven wel.
Vooral mensen die iedere dag ongeveer op hetzelfde tijdstip naar bed gaan en wakker worden, kunnen die verandering merken.
Bij de meeste mensen past het lichaam zich binnen relatief korte tijd aan.
Een consequent slaapritme kan daarbij helpen.
Daglicht kan helpen
Licht speelt een belangrijke rol bij het regelen van het slaap-waakritme.
Daarom kan het helpen om na de overgang naar de wintertijd overdag voldoende buiten te komen.
Vooral daglicht in de ochtend geeft het lichaam een sterk signaal dat de dag begonnen is.
Daar hoef je niet uren voor buiten te zijn.
Een ochtendwandeling of even naar buiten tijdens de lunch kan al helpen om voldoende daglicht mee te krijgen.
Dat is zeker tijdens de donkere herfst- en wintermaanden belangrijk.
Zo kun je je voorbereiden
Heb je ieder jaar opvallend veel moeite met de klokwisseling?
Dan kun je proberen je ritme vooraf geleidelijk te verschuiven.
In plaats van in één keer een uur anders te gaan slapen, kun je enkele dagen voor 25 oktober je slaap- en wektijden steeds een klein beetje aanpassen.
Denk bijvoorbeeld aan stappen van ongeveer vijftien minuten.
Daarmee geef je je lichaam meer tijd om aan het nieuwe ritme te wennen.
Voor de meeste mensen is zo’n voorbereiding overigens niet noodzakelijk.
Houd je slaapritme regelmatig
Na de klokwisseling kan het verstandig zijn om niet meteen grote verschillen in je slaapschema aan te brengen.
Probeer rond dezelfde tijden naar bed te gaan en op te staan.
Ook voldoende beweging overdag kan helpen.
Daarnaast kan veel fel licht vlak voor het slapen ervoor zorgen dat je minder snel slaperig wordt.
Wie daar gevoelig voor is, kan het gebruik van telefoon, tablet of andere felle schermen vlak voor bedtijd beperken.
Een rustige en donkere slaapkamer helpt eveneens bij een goede nachtrust.
Niet direct naar supplementen grijpen
Sommige mensen denken bij een verstoord slaapritme al snel aan middelen zoals melatonine.
Voor een normale klokwisseling is dat meestal niet automatisch nodig.
Melatonine is bovendien geen onschuldig slaapmiddel dat voor iedereen op dezelfde manier werkt.
Wie langdurig slecht slaapt of na verloop van tijd nog steeds veel last heeft van vermoeidheid, kan beter met een huisarts of apotheker bespreken wat verstandig is.
De meeste mensen hebben die hulp bij de overgang naar de wintertijd niet nodig.
Het lichaam past zich doorgaans vanzelf aan.
Hoelang duurt de wintertijd?
Na 25 oktober blijft de wintertijd ongeveer vijf maanden van kracht.
Pas op de laatste zondag van maart 2027 gaat de klok opnieuw een uur vooruit.
Dan begint de zomertijd.
Tot die tijd krijgen we dus ’s ochtends relatief eerder daglicht, maar wordt het aan het einde van de middag ook eerder donker.
Voor wie ieder jaar opnieuw twijfelt, is er gelukkig maar één regel die echt onthouden hoeft te worden:
In het voorjaar gaat de klok vooruit, in het najaar gaat hij achteruit.
Zet dus zaterdagavond 24 oktober eventueel alvast de klokken goed die zichzelf niet automatisch aanpassen.
In de nacht naar zondag 25 oktober wordt 03.00 uur opnieuw 02.00 uur.
En ja: deze keer krijgen we dat felbegeerde uurtje slaap er weer bij.
