Nieuws
Gevaarlijke en giftige vis duikt op bij Belgische kust: ”Kijk uit”
Wie deze zomer een dagje naar de Belgische kust trekt, doet er goed aan extra alert te zijn. Onderzoekers zien namelijk een opvallende toename van de kleine pieterman, een giftige vis die zich steeds vaker laat zien in de ondiepe kustwateren. Volgens een nieuwe studie is deze vis inmiddels 24 keer vaker aanwezig dan dertig jaar geleden.
De onderzoekers leggen een verband met de stijgende temperatuur van het zeewater. Tegelijkertijd blijkt dat verschillende bekende kustsoorten juist sterk in aantal zijn afgenomen.
Onderzoek vergelijkt situatie met dertig jaar geleden
Voor het onderzoek werden tien jaar aan recente waarnemingen van SeaWatch-B, een monitoringsprogramma van het Vlaams Instituut voor de Zee, vergeleken met historische gegevens die de Universiteit Gent in 1996 en 1997 verzamelde.
Daardoor konden onderzoekers nauwkeurig bekijken hoe het zeeleven langs de Belgische kust de afgelopen dertig jaar is veranderd.
De resultaten laten zien dat verschillende soorten die vroeger algemeen voorkwamen in de branding tegenwoordig veel minder vaak worden aangetroffen.
Zo is de populatie van de grijze garnaal met ongeveer 78 procent afgenomen. Ook strandkrabben zijn sterk achteruitgegaan, met een daling van ongeveer 88 procent. Daarnaast worden grondels, haring en sprot aanzienlijk minder vaak waargenomen dan vroeger.
Volgens marien bioloog Jan Seys lijken veel traditionele bewoners van de branding het ondiepe kustwater steeds vaker te verlaten.
Warmteminnende soorten winnen terrein
Tegenover de afname van verschillende bekende kustsoorten staat een duidelijke toename van soorten die beter gedijen in warmer water.
De meest opvallende stijger is de kleine pieterman. Uit de studie blijkt dat deze giftige vis inmiddels 24 keer vaker voorkomt dan dertig jaar geleden.
Ook andere soorten, waaronder jonge griet, tarbot en de Atlantische grijze zwemkrab, worden steeds vaker aangetroffen in de Belgische kustwateren.
Onderzoekers zien hierin een duidelijke verschuiving in het ecosysteem van de Noordzee, waarbij veranderingen in de watertemperatuur een belangrijke rol lijken te spelen.
Komen die ook met de bootjes? 😂👇
Opgelet aan Belgische kust: giftige vissoort komt 24 keer vaker voor dan 30 jaar geleden https://t.co/fPMPUFdkqf
— Paul B. (@PBruynen) July 7, 2026
Wat is de kleine pieterman?
De kleine pieterman is een relatief kleine bodemvis die zich graag ingraaft in zandige kustgebieden. Daardoor is de vis vaak nauwelijks zichtbaar voor zwemmers en strandbezoekers.
Juist dat maakt ontmoetingen met de kleine pieterman soms onverwacht. Wie per ongeluk op de vis stapt, kan worden gestoken door giftige stekels op de rugvin of bij de kieuwdeksels.
Hoewel een steek bijzonder pijnlijk kan zijn, is deze voor gezonde volwassenen in de meeste gevallen niet levensbedreigend.
Welke klachten kan een steek veroorzaken?
Een steek van een kleine pieterman kan verschillende klachten geven. Veel mensen ervaren vrijwel direct een hevige, brandende pijn op de plek van de steek.
Daarnaast kunnen onder meer de volgende symptomen optreden:
- Zeer hevige brandende pijn die binnen enkele minuten ontstaat.
- Zwelling en roodheid rondom de wond.
- Soms een blauwachtige verkleuring van de huid.
- Pijn die enkele uren tot soms langer dan een dag kan aanhouden.
- In sommige gevallen misselijkheid, zweten, duizeligheid of hoofdpijn.
De ernst van de klachten verschilt per persoon. Mensen met een allergische reactie of aanhoudende ernstige klachten doen er verstandig aan medische hulp in te schakelen.
Wat moet je doen als je bent gestoken?
Wanneer je wordt gestoken door een kleine pieterman, adviseren deskundigen om zo snel mogelijk de juiste eerste hulp toe te passen.
Controleer eerst of er stekels in de huid zijn achtergebleven en verwijder deze voorzichtig als dat mogelijk is.
Daarna wordt geadviseerd om het getroffen lichaamsdeel 30 tot 90 minuten onder zo warm mogelijk water te houden dat nog veilig te verdragen is. Het gif van de kleine pieterman is namelijk gevoelig voor warmte, waardoor de pijn vaak afneemt.
Maak de wond vervolgens goed schoon en houd deze de dagen daarna in de gaten op tekenen van een mogelijke infectie. Zo nodig kan een pijnstiller verlichting bieden. Bij ernstige klachten, een allergische reactie of twijfel is het verstandig contact op te nemen met een arts.
Extra alert tijdens warme zomerdagen
Nu de temperaturen van het zeewater stijgen, verwachten onderzoekers dat warmteminnende soorten zoals de kleine pieterman vaker zullen voorkomen langs de Belgische kust.
Dat betekent niet dat strandbezoekers zich zorgen hoeven te maken, maar wel dat extra voorzichtigheid verstandig is. Vooral mensen die blootsvoets door ondiep water lopen, lopen een grotere kans om per ongeluk op een ingegraven vis te stappen.
Door waterschoenen te dragen en alert te blijven tijdens een strandbezoek kan de kans op een pijnlijke ontmoeting met de kleine pieterman worden verkleind.
De nieuwe onderzoeksresultaten laten tegelijkertijd zien hoe snel het ecosysteem van de Noordzee verandert. Terwijl verschillende bekende kustsoorten steeds schaarser worden, maken andere – vaak warmteminnende – soorten juist een duidelijke opmars. Daarmee onderstrepen de onderzoekers hoe groot de invloed van veranderende omstandigheden op het zeeleven langs de Belgische kust kan zijn.
