Algemeen
Ben Cramer: ‘Mijn vrouw moet straks zonder mij verder’
Ben Cramer (77) over leven, liefde en loslaten: “Voor Carla moet alles goed geregeld zijn”
In een samenleving waar de d00d nog vaak als een ongemakkelijk onderwerp wordt beschouwd, doorbreekt zanger Ben Cramer op bewonderenswaardige wijze het zwijgen. De inmiddels 77-jarige zanger, bekend van klassiekers als De Clown, kiest ervoor om zijn eindigheid niet te negeren, maar juist te omarmen en voor te bereiden — met liefde, helderheid en een grote dosis verantwoordelijkheid.
Wat Cramer de afgelopen maanden publiekelijk deelde over zijn toekomstvisie, raakt velen. Niet omdat hij afscheid neemt van het leven, integendeel: hij is springlevend, optredend en genietend. Maar hij maakt ook ruimte voor een ander soort gesprek: een gesprek dat troost, duidelijkheid en liefde biedt, voor als het ooit zover is.
De kracht van Volendamse nuchterheid
Ben Cramer is altijd een man van heldere woorden en eenvoudige wijsheid geweest. Geboren in Amsterdam, maar omarmd door de Volendamse mentaliteit van zijn muzikale omgeving, staat hij met beide benen op de grond. Hij weet: het leven is kostbaar, maar ook eindig.
Als jongste van vier broers ziet hij hoe de jaren zijn familie uitdunnen. Zijn oudste broer werd 91, en dat getal klinkt vaak in zijn hoofd als een baken van hoop én realisme. “Niets is voor altijd,” zegt hij in interviews. Maar in plaats van zich te laten verlammen door angst, kiest hij ervoor om actief, liefdevol en doordacht te leven — en te regelen.
Alles geregeld voor als het zover is
Wat Ben Cramer heeft gedaan, is iets waar velen tegenop zien: hij heeft zijn eigen afscheid voorbereid. Niet vanuit somberte, maar vanuit liefde voor zijn vrouw Carla, met wie hij al jaren een diepe band deelt.
“Ik wil niet dat Carla straks met onzekerheid achterblijft,” zegt hij. “Niet financieel, niet praktisch en niet emotioneel.”
Alles ligt vast. Van telefoonnummers tot wilsverklaringen. Van praktische scenario’s tot details waar men op moeilijke momenten vaak niet aan denkt. Er is een duidelijk document opgesteld waarin staat wat te doen, mocht het leven hem onverwachts loslaten. Geen giswerk, geen stress — alleen duidelijkheid en rust.
Volgens Cramer is dit een daad van liefde. Geen grote gebaren, maar kleine details die ervoor zorgen dat Carla in alle rust kan r0uwen, zonder zich verloren te voelen in de chaos die vaak volgt op een 0verlijden.
Zorgen over zijn dochter
Hoewel hij zich vitaal voelt, zijn er zorgen die hem raken. Zijn dochter Shanna leeft met de chronische en slopende spierz!ekte MS (multiple sclerose). Cramer weet dat hij de z!ekte niet kan verlichten, maar hij kan er wél zijn. Zijn rol als vader is veranderd door de jaren heen, maar zijn liefde niet. Zijn aanwezigheid is onvoorwaardelijk.
“Je wilt altijd het beste voor je kind,” zegt hij. “En als je dat niet kunt bieden via genezing, dan maar via nabijheid.”
De zorgen om Shanna kleuren zijn blik op het leven nog meer in zachtere tinten. Ze maken hem nederiger, rustiger, en vastberadener om goed afscheid te nemen als het ooit zover komt. Zodat ook zij niet met vragen blijft zitten.
Carla’s angsten en zijn antwoorden
Carla, zijn vrouw, is jonger dan hij. En dat voelt ze — zeker nu Ben ouder is dan haar eigen moeder ooit werd. Dat brengt onvermijdelijk zorgen met zich mee. Zorgen die Cramer begrijpt én erkent.
Daarom praten ze er open over. Niet zwaarmoedig, maar eerlijk en liefdevol. Ze delen hun angsten, hun wensen, hun vragen. Het gesprek over het einde is bij hen geen taboe, maar een teken van vertrouwen.
“Het zijn juist die gesprekken die rust brengen,” vertelt hij. “We lachen ook, hoor. Want hoe je het ook wendt of keert: het is een onderdeel van het leven.”
Nog lang niet klaar met het leven
Wie denkt dat Ben Cramer in zijn stoel zit te wachten op het einde, heeft het mis. Integendeel. Hij staat nog steeds op het podium en zingt met hart en ziel. Optredens geven hem energie en zorgen voor een gezonde geest. Zelfs zijn arts gaf aan dat blijven zingen zijn welzijn bevordert.
Alleen zijn stem wordt af en toe uitgedaagd door hooikoorts, een kwaal die veel zangers herkennen. Maar Cramer blijft optimistisch. “Zolang ik kan zingen, voel ik me levend,” zegt hij.
Zijn liefde voor muziek is onveranderd. Hij plant optredens, werkt aan repertoire en blijft in beweging — letterlijk én figuurlijk.
Liefde betekent ook loslaten kunnen
Het gesprek over het levenseinde voeren, en alles regelen voor na je d00d, vereist moed. Maar volgens Cramer is het ook een vorm van intens liefhebben. Het is vooruitdenken voor iemand anders. Niet uit angst, maar uit compassie.
“Ik wil Carla niet met lege handen achterlaten. Niet in praktische zin, maar ook niet emotioneel. Alles moet kloppen. Dat is mijn taak als partner.”
Die houding is niet alleen bewonderenswaardig, maar ook leerzaam. In een tijd waarin veel mensen het gesprek uitstellen of vermijden, is Cramers benadering verfrissend eerlijk.
Een voorbeeld voor velen
Ben Cramer hoopt dat zijn openheid anderen inspireert. Hij roept stellen op om op tijd het gesprek aan te gaan, om dingen op papier te zetten, om te denken aan elkaar. Want te vaak, zo zegt hij, wachten mensen tot het te laat is. En dan is er geen ruimte meer voor rust en reflectie.
Zijn boodschap is helder: liefde gaat verder dan het hier en nu. Het zit ook in het voorbereiden, in het zorgen voor degene die je achterlaat. En dat gesprek is, hoe confronterend soms ook, een geschenk.
Levenslust en afscheid in balans
Cramers aanpak toont dat je volop kunt leven én tegelijk voorbereid kunt zijn. Dat vooruitdenken niet gelijkstaat aan pessimisme, maar juist aan liefdevolle zorg. En dat je — hoe oud je ook bent — nog steeds iets kunt betekenen voor de mensen van wie je houdt.
In zijn huis, zijn muziek en zijn relaties bouwt hij aan nalatenschap. Geen monument van marmer, maar een erfenis van aandacht, zorg en verbondenheid.
Conclusie: afscheid als laatste liefdesdaad
Ben Cramer is nog lang niet klaar met het leven. Maar hij is wél klaar voor het moment waarop het leven eindigt. En daarin schuilt een enorme kracht. Hij laat zien dat d00d en liefde hand in hand kunnen gaan, dat afscheid nemen óók een vorm van zorgen is.
Zijn verhaal is er een van helderheid, van compassie en van verantwoordelijkheid. In een wereld die liever wegkijkt, kijkt hij recht vooruit. En dat maakt hem, ook buiten het podium, een inspirerend mens.
Wat vind jij van Ben Cramers aanpak? Zou jij het gesprek over het einde eerder durven aangaan met je partner? Deel je mening en praat mee op onze Facebookpagina.
Het zorgde voor gefluister, opgetrokken wenkbrauwen en drukte op sociale media: Prinses Beatrix werd samen met Prins Constantijn en Prinses Laurentien gespot bij de opening van de twintigste editie van het Holland Dance Festival. Sommige aanwezigen en online toeschouwers spraken al snel over ‘opvallend’ of zelfs ‘vreemd’ gedrag van de voormalige koningin. Maar wie verder kijkt dan een paar losse beelden en korte observaties, ziet geen ongemak of misplaatste situatie. Wat zichtbaar werd, was iets anders: een diepgewortelde, levenslange liefde voor dans en podiumkunst.
Bevestiging van koninklijke aanwezigheid
De Rijksvoorlichtingsdienst bevestigde maandag dat het koninklijke drietal op 4 februari aanwezig was bij de feestelijke opening van het jubileumfestival. Die vond plaats in Amare in Den Haag, waar het Nederlands Dans Theater de openingsvoorstelling verzorgde. Het ging om een avond vol internationale choreografieën, muzikaliteit en expressieve beweging – precies het soort voorstelling dat al decennialang op warme belangstelling van prinses Beatrix kan rekenen.
Volgens betrokkenen was de voormalige koningin zichtbaar geraakt door wat zich op het podium afspeelde. Ze reageerde enthousiast, expressief en aandachtig. Voor sommigen viel dat buiten het beeld dat zij hebben van een lid van het koningshuis: beheerst, ingetogen en vooral onbewogen. Maar juist die interpretatie doet geen recht aan wie prinses Beatrix is, en al helemaal niet aan haar relatie met de danswereld.
Reacties uit de danswereld
In de danswereld zelf was er geen spoor van verbazing of kritiek. Integendeel. Samuel Wuersten, artistiek directeur van het Holland Dance Festival, sprak vol waardering over de aanwezigheid van de koninklijke gasten en in het bijzonder over prinses Beatrix.
“Wij zijn ontzettend blij dat prinses Beatrix, prins Constantijn en prinses Laurentien bij deze twintigste jubileumeditie aanwezig zijn,” liet hij weten. “En prinses Beatrix heeft zelf ook een jubileum met ons te vieren: maar liefst tien edities mochten wij haar verwelkomen bij onze internationale dansbiënnale.”
Die woorden onderstrepen hoe structureel haar betrokkenheid is. Het gaat hier niet om een eenmalig bezoek of een verplicht koninklijk optreden, maar om jarenlange, consequente steun aan de danssector.
Geen etiquette, maar authenticiteit
Volgens Wuersten is de betrokkenheid van prinses Beatrix allesbehalve oppervlakkig. “Met haar scherpe belangstelling en oprechte interesse kunnen we ons geen betere ambassadeur voor de dans wensen,” aldus de artistiek directeur. Dat zij soms zichtbaar meebeweegt op muziek, intens reageert op een choreografie of zich laat raken door emotie, is volgens kenners juist een kracht.
Waar sommigen ‘vreemd gedrag’ meenden te zien, herkennen mensen uit de kunstwereld iets heel anders: authenticiteit. Prinses Beatrix bezoekt voorstellingen niet vanuit protocol, maar vanuit persoonlijke fascinatie. Ze kijkt niet alleen, ze beleeft.
Dans als rode draad in haar leven
Dans vormt al jarenlang een rode draad in het leven van prinses Beatrix. Tijdens haar koningschap, maar ook na haar aftreden, bleef zij een trouwe bezoeker van dansvoorstellingen, opera’s en concerten. Ze staat bekend als iemand die zich grondig voorbereidt, choreografen kent bij naam en inhoudelijke vragen stelt na afloop van een voorstelling.
Juist daarom is haar aanwezigheid bij het Holland Dance Festival zo betekenisvol. Het festival geldt als een van de belangrijkste internationale dansbiënnales van Nederland en brengt vernieuwende choreografieën samen met gevestigde namen. Voor Beatrix is het geen onbekend terrein, maar een vertrouwde omgeving waar kunst en diepgang samenkomen.
Een jubileum met betekenis
De twintigste editie van het Holland Dance Festival is niet zomaar een editie. Het jubileum markeert twintig jaar internationale dans in Nederland, met producties die de grenzen van beweging, muziek en expressie opzoeken. Het festival vindt plaats van 4 tot en met 21 februari en strijkt neer in vijf steden: Den Haag, Delft, Rotterdam, Utrecht en Tilburg.
Gedurende deze weken staat Nederland volledig in het teken van dans, met gezelschappen van wereldniveau en jonge makers die experimenteren met nieuwe vormen. De aanwezigheid van prinses Beatrix bij de opening geeft het festival extra glans, maar ook erkenning.
Meer dan symboliek
Wat haar aanwezigheid extra bijzonder maakt, is dat zij al tien edities eerder haar opwachting maakte bij het festival. Dat betekent dat zij de ontwikkeling van het Holland Dance Festival van dichtbij heeft meegemaakt: van groeiende internationale reputatie tot een vaste plek in het culturele landschap.
Volgens insiders binnen het festival is haar steun ook inhoudelijk van waarde. “Ze kijkt niet alleen, ze ziet,” klinkt het. “En dat verschil voel je.” Dat maakt haar tot meer dan een symbolische ambassadeur. Ze is een betrokken toeschouwer met kennis van zaken.
De Jiří Kylián Ring
Op 4 februari werd tijdens het festival bovendien voor de elfde keer de prestigieuze Jiří Kylián Ring uitgereikt. Deze onderscheiding is bedoeld voor personen die een uitzonderlijke en inspirerende bijdrage hebben geleverd aan de ontwikkeling van de dans in Nederland.
De uitreiking van deze ring is een vast hoogtepunt binnen het festival en ligt prinses Beatrix nauw aan het hart. Ze heeft in het verleden meermaals haar waardering uitgesproken voor dansvernieuwers en makers die internationale erkenning wisten te combineren met artistieke diepgang.
Sociale media versus context
De ophef die ontstond na de opening laat vooral zien hoe snel beelden zonder context hun eigen leven gaan leiden op sociale media. Een expressieve reactie wordt losgeknipt van haar achtergrond, een emotionele betrokkenheid vertaald naar ‘opvallend gedrag’. Maar wie de geschiedenis kent, ziet juist consistentie.
Prinses Beatrix heeft zich nooit laten beperken door een strak keurslijf als het om kunstbeleving gaat. Ze heeft altijd ruimte gelaten voor emotie, verwondering en enthousiasme. Dat zij dat ook nu nog doet, getuigt niet van vreemdheid, maar van trouw blijven aan zichzelf.
Een kracht in plaats van een tekortkoming
Wat door sommigen misschien werd bestempeld als ‘gênant’ of ‘onwennig’, blijkt bij nadere beschouwing juist een kracht. Een voormalige koningin die zich durft te laten raken door kunst, die haar emoties niet wegdrukt om aan verwachtingen te voldoen, maar ze toelaat.
In de ogen van velen in de danswereld maakt dat haar onmisbaar. Niet als ceremoniële figuur, maar als mens die kunst serieus neemt. En precies dat is wat dans nodig heeft: aandacht, betrokkenheid en ruimte om te raken.
Het beeld van prinses Beatrix bij de opening van het Holland Dance Festival is daarmee geen curiositeit, maar een bevestiging. Van haar liefde voor dans. Van haar rol als stille, maar krachtige pleitbezorger voor de kunsten. En van het feit dat echte betrokkenheid soms zichtbaar mag zijn.