Algemeen
Je lichaam herkent wanneer het einde nabij is en dat begint allemaal in je neus
De d00d, een onvermijdelijke maar vaak gevreesde fase van het leven, houdt vele mysteries vast die de mensheid door de eeuwen heen heeft geprobeerd te ontrafelen.
Verrassend genoeg ligt een potentieel antwoord verborgen in ons reukvermogen. Recente wetenschappelijke inzichten suggereren dat onze neus essentiële aanwijzingen kan bieden over de naderende d00d, niet alleen door het detecteren van de d00d bij anderen maar ook via het verlies van eigen reukvermogen als indicator voor gezondheidsproblemen.
Deze fascinatie voor de neus en zijn vermogen om ons te waarschuwen voor dreigend gevaar onderstreept de complexiteit en verfijning van het menselijk zintuiglijke systeem.
Het concept dat mensen de naderende d00d kunnen ‘ruiken’, is iets dat zowel wetenschappelijke nieuwsgierigheid als volksgeloof heeft geïnspireerd. Anekdotische verslagen van mensen die een unieke ‘geur van de d00d’ waarnemen voordat een dierbare 0verlijdt, zijn wijdverspreid en worden ondersteund door enkele wetenschappelijke studies.
Deze waarnemingen hebben geleid tot de theorie dat er een specifiek “zesde zintuig” bestaat binnen ons reuksysteem dat actief wordt onder bepaalde, vaak stressvolle omstandigheden.
Bijvoorbeeld, wetenschappers aan de Universiteit van Chicago hebben ontdekt dat dieren zoals honden en katten in staat zijn chemische veranderingen te detecteren die optreden in het menselijk lichaam bij bepaalde z*ektes zoals kanker.
Deze bevindingen suggereren dat sommige mensen, vooral die met een zeer gevoelig reukvermogen, mogelijk ook het vermogen hebben om zulke subtiele veranderingen waar te nemen, wat wijst op de mogelijkheid van een menselijk vermogen om de naderende d00d te ‘ruiken’.
Een andere boeiende theorie betreft de emotionele connectie van ons reukvermogen. Het idee is dat onze reukzin niet alleen fysieke geuren detecteert, maar ook veranderingen in de emotionele of fysiologische staat van anderen kan waarnemen.
Dit zou kunnen verklaren waarom sommige mensen zich intuïtief bewust worden van de naderende d00d van een naaste, niet door een expliciete geur, maar door een onbewuste reactie van hun reukzintuig op veranderende biochemische signalen.
Het verlies van het reukvermogen, medisch bekend als anosmie, is significant verbonden met diverse gezondheidsaandoeningen, met name neurodegeneratieve zektes zoals Alzheimer en Parkinson.
Diverse studies hebben aangetoond dat de afname van reuk vaak een van de eerste symptomen is die zich manifesteren, nog voordat andere, meer voor de hand liggende symptomen duidelijk worden. Dit maakt reukverlies een potentieel vroegtijdig waarschuwingssignaal voor deze z*ektes.
Verder heeft onderzoek, zoals dat gepubliceerd in het Journal of the American Geriatrics Society, uitgewezen dat ouderen met een verminderd reukvermogen een significant hogere kans hebben om binnen vijf jaar te 0verlijden dan hun leeftijdsgenoten met een intact reukvermogen.
Dit benadrukt de potentiële waarde van reukvermogen als een voorspellende factor voor algemene gezondheid en levensverwachting.
De voortdurende ontdekkingen op het gebied van de menselijke zintuigen, met name de reuk, openen nieuwe mogelijkheden voor de medische wetenschap.
Het vermogen van het reuksysteem om zowel de d00d als toekomstige gezondheidsrisico’s te voorspellen biedt opwindende vooruitzichten voor de ontwikkeling van nieuwe diagnostische methoden. Deze methoden zouden gebruik kunnen maken van ons reukvermogen om vroege waarschuwingssignalen te detecteren, wat kan leiden tot tijdige en potentieel levensreddende interventies.
Het vermogen van de neus om te functioneren als een waarschuwingssysteem voor zowel de naderende d00d als voor mogelijke gezondheidsproblemen is een bewijs van de complexiteit en het belang van ons reukvermogen.
Deze capaciteiten dagen ons uit om verder te kijken dan de traditionele zintuigen en de verborgen potentie van geur te erkennen als een krachtig hulpmiddel voor gezondheidsmonitoring en medisch inzicht.
Na dagen van sneeuw, vorst en chaos staat Nederland vanavond en vannacht opnieuw een spannend weermoment te wachten. Een nieuw neerslaggebied trekt over het land en brengt een combinatie van regen, sneeuw en vooral ijzel met zich mee. Juist die ijzel maakt de situatie verraderlijk en potentieel gevaarlijk. Daarom heeft het KNMI code oranje afgekondigd voor vrijwel het hele land. Alleen Zeeland blijft vooralsnog buiten deze zwaarste waarschuwing.
Ook Rijkswaterstaat trekt aan de bel. De boodschap is ongebruikelijk scherp: ga morgenochtend niet de weg op, tenzij het écht niet anders kan. Wie thuis kan werken, wordt dringend verzocht dat ook te doen. De komende uren en het begin van de ochtendspits beloven namelijk bijzonder riskant te worden.
Laatste winterstuiptrekking
Na vanavond lijkt er eindelijk een einde te komen aan het winterweer dat Nederland de afgelopen week in zijn greep hield. Sneeuwduinen, vastgelopen treinen, gladde wegen en gestrande automobilisten bepaalden dagenlang het nieuws. Maar voordat de dooi definitief inzet, moet het land nog één keer door een lastige overgangsfase heen. Juist die overgang – van vorst naar regen – is berucht om zijn gevaarlijkheid.
Het is precies die situatie die zich nu voordoet. De bovenlucht warmt op, terwijl het wegdek op veel plekken nog onder het vriespunt ligt. Regen die daarop valt, bevriest direct en verandert straten, snelwegen en fietspaden in spiegelgladde oppervlakken.
Code oranje voor 11 provincies
Het KNMI heeft daarom code oranje uitgegeven voor maar liefst elf provincies. Dat betekent dat er sprake is van gevaarlijk weer met mogelijk grote impact op het dagelijks leven. Zeeland vormt de uitzondering, omdat daar de temperatuur al eerder boven nul uitkomt en de kans op bevriezing van regen aanzienlijk kleiner is.
Code oranje wordt niet lichtvaardig afgegeven. Het is een signaal dat de omstandigheden serieus zijn en dat extra voorzichtigheid geboden is. In dit geval draait alles om ijzel, een van de meest onderschatte maar gevaarlijkste winterse verschijnselen.
Vanavond: regen op een bevroren ondergrond
Vanavond zien we een duidelijke tweedeling in het land. In het oosten vriest het nog enkele graden, terwijl het kwik in het westen en zuiden langzaam richting het vriespunt stijgt. In Zeeland wordt het zelfs alweer 1 à 2 graden boven nul. Daar valt op dit moment al regen, zonder dat die direct bevriest.
In het westen van het land beginnen eveneens de eerste regendruppels te vallen. Het probleem: de wegen zijn daar nog ijskoud na meerdere nachten van vorst. Dat zorgt voor verraderlijke gladheid, die niet altijd zichtbaar is. Het lijkt nat, maar is in werkelijkheid spekglad.
Wind maakt het extra onstuimig
Alsof dat nog niet genoeg is, laat ook de wind zich vanavond nadrukkelijk voelen. Vooral in de kustgebieden worden stevige windstoten verwacht. Volgens weerdeskundigen kunnen die snelheden halen van 60 tot 70 kilometer per uur. Dat maakt het niet alleen onaangenaam, maar ook lastiger om controle te houden over voertuigen – zeker op gladde wegen.
De combinatie van regen, ijzel en wind zorgt voor een situatie waarin zelfs ervaren weggebruikers verrast kunnen worden. Eén verkeerde stuurbeweging of remactie kan al voldoende zijn om grip te verliezen.
Naarmate de avond vordert: toenemende gladheid
In de tweede helft van de avond neemt de gladheid verder toe. Dat heeft alles te maken met de temperatuur van het wegdek, die op veel plekken nog steeds onder nul ligt. Zelfs als de luchttemperatuur langzaam stijgt, duurt het vaak uren voordat asfalt en beton daadwerkelijk opwarmen.
Daarom wordt het juist later op de avond en in de nacht steeds gevaarlijker. Regen die blijft vallen, blijft aanvriezen. In Zeeland gebeurt dat niet of nauwelijks, wat verklaart waarom daar geen code oranje geldt. Elders breidt de ijzel zich juist verder oostwaarts uit.
Nog wat sneeuw, dan regen
In het noorden, midden en oosten van het land kan eerst nog wat sneeuw vallen. Alsof de afgelopen dagen nog niet genoeg waren. Die sneeuw is meestal van korte duur en gaat later over in regen. Maar ook dat overgangsmoment is riskant: smeltende sneeuw en regen die bevriest, maken het extra glad.
Zeker op plekken waar niet of minder wordt gestrooid – zoals woonwijken, stoepen, fietspaden en parkeerterreinen – kan het spekglad worden. Maar ook op doorgaande wegen is het oppassen geblazen. Zout werkt namelijk minder goed bij aanhoudende ijzel.
Oproep: blijf thuis als het kan
Rijkswaterstaat is daarom helder in zijn advies. Wie niet per se de weg op hoeft, kan dat beter laten. Voor mensen met essentiële beroepen is dat niet altijd een optie, maar voor kantoormedewerkers geldt: thuiswerken is nu de veiligste keuze.
Voor wie toch moet rijden, gelden extra adviezen:
-
Neem ruim de tijd
-
Houd grote afstand
-
Vermijd abrupte stuur- en rembewegingen
-
Wees extra alert op bruggen, viaducten en op- en afritten
Ook fietsers en voetgangers lopen risico. Een ogenschijnlijk nat trottoir kan verraderlijk glad zijn.
Hoe lang houdt de gladheid aan?
In de westelijke Randstad verdwijnt de gladheid waarschijnlijk aan het begin van de nacht, zodra de temperatuur daar voldoende boven nul komt. Later in de nacht geldt dat ook voor het oosten van de Randstad.
Toch is het gevaar daarmee niet meteen geweken. Tot het begin van de ochtend kan in het oosten van Noord-Holland, Utrecht, Brabant en Limburg nog steeds gladheid voorkomen. Vooral in landelijke gebieden en op minder bereden wegen blijft het opletten.
Daarna: opluchting
Het goede nieuws is dat dit waarschijnlijk de laatste grote winterse hindernis is van deze periode. Na de nacht zet de dooi door en verdwijnen sneeuw en ijs geleidelijk. Maar de overgangsfase – juist deze avond en nacht – is cruciaal.
De boodschap is duidelijk: onderschat deze situatie niet. Ijzel zorgt ieder jaar weer voor ongelukken, juist omdat het zo plots en onzichtbaar is. Wie voorzichtig is, thuisblijft waar mogelijk en het weer serieus neemt, helpt niet alleen zichzelf, maar ook anderen veilig door deze laatste winterse beproeving heen.