Algemeen
Een non en een priester schuilen samen voor een sneeuwstorm
In de donkerste maanden van het jaar, wanneer de wereld schuilgaat onder een sluier van kou en sneeuw, ontvouwde zich een verhaal dat nog jarenlang stof voor gesprek zou bieden. Een priester en een non, beiden dienaars van hun geloof, werden verrast door een onbarmhartige sneeuwstorm.
Als door het lot geleid, vonden ze een kleine, verlaten hut in het hart van het woud. Deze hut, vergeten door de tijd en verborgen onder een zware sneeuwmantel, bood hen een broodnodig toevluchtsoord. Binnenin vonden ze niet meer dan een enkel bed, een uitgerafelde slaapzak en een handvol dekens die de tand des tijds maar nauwelijks hadden doorstaan.
Met de adel van zijn roeping toonde de priester een groot hart door de non het bed aan te bieden, terwijl hij zelf de harde, koude vloer verkoos, slechts verzacht door de dunne slaapzak. De wind huilde rond de hut, alsof hij de barrières van hun onderkomen op de proef stelde. Kort nadat de stilte van de nacht had toegeslagen, verbrak de stem van de non deze rust. “Vader, vader, ik heb het zo verschrikkelijk koud!”
Met een zucht van bezorgdheid, stond de priester op, wikkelde een extra deken om haar heen en vroeg met een toon van oprechte zorg: “Is dat beter, zuster?” Zij antwoordde dankbaar, “Ja vader, veel beter, dank u.” Maar de kou, die als een sluipende dief in de nacht was, liet zich niet gemakkelijk verdrijven. Binnen een korte tijd klonk weer de stem van de non: “Vader, ik heb het nog steeds ondraaglijk koud!”
Wederom, met een onwankelbaar geduld, stond de priester op, pakte een andere deken en zorgde ervoor dat ze goed was ingepakt. Na haar opnieuw verzekerd te hebben van zijn zorgen, probeerde hij zijn eigen rust te hervinden in de kille omhelzing van de slaapzak. De nacht was onverbiddelijk en weer werd hij gewekt door haar dringende stem: “Vader, vader, ik bevries nog steeds!” Na een moment van overweging, en met een twinkeling van ondeugd in zijn ogen, stelde de priester voor: “Zuster, we bevinden ons midden in een woeste sneeuwstorm. De enige getuigen van deze nacht zijn wij en de hemel zelf. Laten we, alleen voor deze avond, doen alsof we getrouwd zijn?”
De non, geïntrigeerd door dit onconventionele idee, stemde na een moment van nadenken toe, gedreven door een mengeling van nieuwsgierigheid en de behoefte aan warmte. “Oké vader, vanavond doen we alsof we getrouwd zijn.” Zonder aarzeling, de priester antwoordde gevat: “Goed dan, sta op en haal je eigen verdomde deken, koe!” en met die woorden draaide hij zich om, vastbesloten om eindelijk zijn rust te vinden.
De non stond versteld van de plotselinge ommezwaai van de priester, maar kon een lach niet onderdrukken. De onverwachte humor in zijn opmerking brak de spanning van de koude, donkere nacht en ze voelde een warme gloed van genegenheid en begrip.
Met een lichte zucht en een glimlach stond ze op om haar eigen deken te pakken. Terwijl ze zichzelf in de oude, versleten deken wikkelde, realiseerde ze zich dat ze een bijzondere nacht had beleefd, een nacht die hun band als dienaars van het geloof had versterkt door een moment van menselijke zwakte en humor.
De storm raasde voort buiten de hut, maar binnenin was er een nieuwe warmte ontstaan. De priester en de non vonden beide eindelijk rust, niet alleen door de dekens die hen omhulden, maar ook door het gedeelde moment van lichtheid en verbondenheid.
Die nacht, temidden van de woeste sneeuwstorm, hadden een priester en een non niet alleen een toevluchtsoord gevonden in een kleine, vergeten hut, maar ook in elkaars gezelschap. En hoewel de kou van buiten onverbiddelijk bleef, werden hun harten verwarmd door de onverwachte wending van hun ontmoeting.
Wat jarenlang in Den Haag werd gezien als een vanzelfsprekende, bijna vanzelfsprekende alliantie, lijkt definitief tot het verleden te behoren. De politieke samenwerking tussen Rob Jetten (D66) en Jesse Klaver (GroenLinks/PvdA) vertoont diepe scheuren en volgens ingewijden is van echte chemie nauwelijks nog sprake. Waar zij ooit als een soort progressief “power couple” werden beschouwd — eensgezind, zichtbaar en ideologisch verbonden — is nu vooral afstand, irritatie en wederzijds onbegrip voelbaar.
De breuk is niet plotseling ontstaan. Ze is het resultaat van weken, zo niet maanden, van oplopende spanningen, botsende strategieën en fundamenteel verschillende visies op hoe politiek bedrijven er in deze fase uit moet zien. Recente debatten maakten pijnlijk duidelijk dat wat ooit als complementair werd gezien, nu vooral schuurt.
Van bondgenoten naar tegenpolen
Jetten en Klaver stonden jarenlang symbool voor de progressieve samenwerking in Nederland. In talkshows, Kamerdebatten en klimaattoppen waren ze vaak samen te zien. De één scherp en ideologisch, de ander verbindend en strategisch. Samen vormden ze een herkenbaar front tegen rechts-populistische stromingen, tegen stilstand in klimaatbeleid en tegen groeiende ongelijkheid.
Die samenwerking werkte, zolang de omstandigheden relatief overzichtelijk waren en de vijand duidelijk. Maar nu de politieke realiteit complexer is geworden — met fragiele meerderheden, moeizame coalities en electorale druk — blijken hun verschillen steeds minder te overbruggen.
De hypotheekrenteaftrek als breekpunt
Het dossier dat de onderlinge spanningen definitief zichtbaar maakte, is de afbouw van de hypotheekrenteaftrek. Een thema dat al jaren gevoelig ligt, niet alleen in de Kamer, maar ook bij kiezers.
Voor Jesse Klaver is de positie helder en al lange tijd onveranderd: het systeem is ongelijk, bevoordeelt hogere inkomens en moet fundamenteel worden hervormd. Het is voor hem een ideologisch kernpunt, passend bij zijn bredere visie op herverdeling en rechtvaardigheid.
Rob Jetten staat daar anders in. Hoewel hij inhoudelijk niet per se tegen hervorming is, bevindt hij zich in een politieke werkelijkheid waarin compromissen onvermijdelijk zijn. Regeren betekent voor hem: stappen zetten die haalbaar zijn, ook als ze niet ideaal zijn.
Tijdens een recent debat probeerde Jetten de scherpe randjes af te vijlen:
“We hebben gekeken naar wat nodig is om de woningmarkt gezonder te maken. De experts zijn duidelijk: op lange termijn moet je ervan af.”
Het was een typische Jetten-zin: inhoudelijk richtinggevend, maar voorzichtig geformuleerd. Voor Klaver was dat precies het probleem. Waar hij helderheid en durf wil, ziet hij bij Jetten terughoudendheid en afzwakking.
“Er zijn al zoveel breekpunten gepasseerd…”
Het moment waarop de spanning echt voelbaar werd, kwam toen Jetten zichtbaar vermoeid in de plenaire zaal zei:
“Er zijn al zoveel breekpunten gepasseerd de afgelopen weken…”
Die opmerking ging over meer dan alleen de hypotheekrenteaftrek. Voor veel waarnemers klonk het als een verzuchting van iemand die het gevoel heeft voortdurend over zijn eigen grenzen te moeten gaan. Alsof hij probeerde een samenwerking in stand te houden die intern al was vastgelopen.
Volgens insiders is dit precies waar het misging. Jetten voelt zich steeds vaker klemgezet tussen zijn eigen partij, coalitiepartners en de verwachtingen van progressieve bondgenoten. Klaver, zo wordt gefluisterd, zou vinden dat Jetten te snel toegeeft en te weinig strijdt.
Idealisme versus pragmatisme
De kern van het conflict lijkt te liggen in hun politieke karakter.
Jesse Klaver blijft de idealist. De politicus van grote woorden, duidelijke lijnen en principiële standpunten. Voor hem is politiek in de eerste plaats een moreel kompas: je staat ergens voor, en daar wijk je niet zomaar van af.
Rob Jetten is de pragmaticus. Iemand die gelooft in vooruitgang via haalbare stappen, via onderhandelingen en via het zoeken naar meerderheden. Voor hem is politiek niet alleen zeggen wat juist is, maar vooral zorgen dat er íets gebeurt.
Ooit vulden die rollen elkaar aan. Nu botsen ze frontaal.
De druk van regeren
De huidige politieke constellatie maakt de situatie extra explosief. Op het dossier van de hypotheekrenteaftrek staan de partijen lijnrecht tegenover elkaar:
-
D66 wil afbouw
-
CDA staat daar inmiddels ook voor open
-
VVD wil er absoluut niet aan tornen
Jetten zit daarmee gevangen tussen twee werelden. Aan de ene kant de progressieve visie die hij deelt met Klaver, aan de andere kant de compromissen die nodig zijn om überhaupt beleid van de grond te krijgen.
Klaver heeft die druk niet in dezelfde mate. Als oppositieleider kan hij scherper zijn, duidelijker, minder gebonden aan bestuurlijke realiteit. Dat verschil in positie vergroot het onderlinge onbegrip.
Een insider vatte het treffend samen:
“Jesse vindt dat Rob te veel toegeeft. Dat hij te snel buigt. Dat knaagt.”
Een symbolisch moment
Het debat dat onlangs viraal ging op sociale media wordt inmiddels gezien als het symbolische eindpunt van hun politieke band. Klaver keek zichtbaar weg terwijl Jetten sprak. Jetten klonk vermoeid, minder energiek dan normaal.
Het was geen explosieve ruzie, geen harde woordenwisseling. Maar juist die stilte, die afstand, zei alles. Het deed denken aan twee mensen die op een feest naast elkaar staan, maar elkaar niet meer aankijken.
Wat betekent dit voor progressief Nederland?
De verwijdering tussen Jetten en Klaver is meer dan een persoonlijk conflict. Ze staat symbool voor een bredere spanning binnen progressief Nederland:
-
idealisten versus pragmatisten
-
principes versus compromissen
-
harten versus hoofden
De vraag die nu boven de markt hangt, is hoe duurzaam progressieve samenwerking nog is als de onderlinge vertrouwensband zo zichtbaar beschadigd is.
Vooruitblik: wat nu?
Met nieuwe formatierondes in het vooruitzicht wordt de situatie extra precair. Wie trekt straks met wie op? En belangrijker: wie durft nog te bouwen op een bondgenootschap dat zo openlijk is gescheurd?
Voorlopig lijkt de politieke “liefde” tussen Rob Jetten en Jesse Klaver verdwenen. Wat overblijft, is een kille professionaliteit — en de wetenschap dat zelfs de sterkste allianties kunnen bezwijken onder druk.
In Den Haag wordt inmiddels gefluisterd dat dit niet zomaar een tijdelijke crisis is, maar een structurele breuk. Of die ooit nog te lijmen valt, is hoogst onzeker. Eén ding is duidelijk: het tijdperk waarin Jetten en Klaver vanzelfsprekend samen optrokken, lijkt voorbij.