De problemen op Schiphol stapelen zich verder op en krijgen een nieuwe, zorgwekkende dimensie. Waar de luchthaven al dagenlang worstelt met sneeuw, gladheid en massale annuleringen, meldt KLM nu dat ook de toelevering van een cruciale grondstof onder druk staat: de zogenoemde de-icing-vloeistof. Zonder deze vloeistof kunnen vliegtuigen simpelweg niet veilig opstijgen in winterse omstandigheden.

Winterweer blijft Schiphol in de greep houden

Sinds het begin van de hevige sneeuwval en aanhoudende vorst heeft Schiphol moeite om het vliegverkeer op gang te houden. Start- en landingsbanen moeten voortdurend sneeuw- en ijsvrij worden gemaakt, vliegtuigen moeten voor vertrek behandeld worden en de planning raakt keer op keer in de knel. Alleen al sinds afgelopen vrijdag werden meer dan duizend vluchten geschrapt. Dat betekende dat tienduizenden reizigers hun plannen in rook zagen opgaan en soms uren- of zelfs dagenlang moesten wachten op duidelijkheid.

Hoewel winterweer in Nederland geen unicum is, laat de huidige situatie zien hoe kwetsbaar het complexe luchthavensysteem kan zijn wanneer meerdere factoren tegelijk samenkomen. Niet alleen de sneeuwval zelf, maar ook personeelstekorten, logistieke knelpunten en nu dus een dreigend tekort aan essentiële vloeistoffen maken het herstel steeds lastiger.

Wat is de-icing en waarom is het zo belangrijk?

De-icing is een cruciale veiligheidsprocedure in de luchtvaart tijdens koude perioden. Vliegtuigen die buiten staan, krijgen al snel te maken met sneeuw, ijs of rijpvorming op vleugels en staart. Dat lijkt onschuldig, maar zelfs een dun laagje ijs kan de aerodynamica ernstig verstoren. Het liftvermogen neemt af en sensoren kunnen verkeerde informatie doorgeven.

Om dat te voorkomen worden vliegtuigen voor vertrek besproeid met een mengsel van warm water en glycol. Deze vloeistof verwijdert bestaand ijs en voorkomt dat er tijdens het taxiën en wachten opnieuw ijs ontstaat. Zonder deze behandeling mag een vliegtuig simpelweg niet vertrekken. Het is dus geen luxe, maar een absolute noodzaak.

Voorraad onder druk

Juist daar wringt nu de schoen. In een officieel statement laat KLM weten dat de voorraad de-icing-vloeistof snel slinkt. “Door de combinatie van extreme weersomstandigheden en stagnerende toelevering vanuit de leverancier begint het einde van de voorraad in zicht te komen,” klinkt het alarmerend. KLM is op Schiphol verantwoordelijk voor het de-icen van het merendeel van de vliegtuigen, waaronder ook toestellen van andere maatschappijen.

Normaal gesproken wordt de vloeistof tijdig aangevuld, maar door de aanhoudende kou en sneeuw wordt er in heel Europa uitzonderlijk veel van gebruikt. Tegelijkertijd is de aanvoer verstoord. De vloeistof komt grotendeels uit Duitsland, waar eveneens winterse omstandigheden heersen en de vraag hoog is.

Geen zekerheid over nieuwe leveringen

Wat de situatie extra spannend maakt, is dat de leverancier op dit moment geen garantie kan geven over snelle aanvulling van de voorraad. Volgens KLM speelt dit probleem niet alleen in Nederland, maar in meerdere Europese landen. Luchthavens concurreren als het ware om dezelfde grondstoffen, terwijl de productie en logistiek moeite hebben om het tempo bij te benen.

Dat leidt tot een ongekende situatie: niet het aantal sneeuwploegen of de beschikbaarheid van startbanen, maar de beschikbaarheid van een vloeistof dreigt de bottleneck te worden. Voor een internationale hub als Schiphol, waar dagelijks normaal gesproken honderden vluchten vertrekken, is dat een groot risico.

KLM grijpt zelf in

Om te voorkomen dat de situatie volledig uit de hand loopt, neemt KLM nu zelf het initiatief. De luchtvaartmaatschappij heeft aangekondigd de vloeistof eigenhandig in Duitsland te gaan ophalen. Dat is een uitzonderlijke stap, die onderstreept hoe urgent de situatie is. Normaal gesproken verloopt de levering via vaste logistieke kanalen, maar die blijken nu onvoldoende.

Met deze actie hoopt KLM de voorraad tijdelijk op peil te houden en verdere grootschalige annuleringen te voorkomen. Tegelijkertijd is het geen structurele oplossing. Zolang het winterweer aanhoudt en de vraag hoog blijft, blijft de onzekerheid groot.

Domino-effect voor reizigers

Voor reizigers betekent dit dat de onzekerheid voorlopig nog niet voorbij is. Ook als het weer iets verbetert, kan een tekort aan de-icing-vloeistof ervoor zorgen dat vluchten alsnog worden geannuleerd of vertraagd. Bovendien werkt het probleem door in de planning van de dagen erna. Vluchten die vandaag niet vertrekken, moeten worden ingehaald, waardoor schema’s blijven schuiven.

Bij KLM is de druk enorm. De maatschappij kampt niet alleen met operationele uitdagingen, maar ook met de zorg voor gestrande passagiers. Hotels zitten vol, alternatieve vluchten zijn schaars en de klantenservice draait overuren. In sommige gevallen moeten reizigers zelfs zelf op zoek naar accommodatie, simpelweg omdat de capaciteit ontbreekt.

Vergelijking met andere landen

Op sociale media en in buitenlandse media wordt met verbazing gekeken naar de situatie op Schiphol. In landen waar sneeuwval frequenter voorkomt, zoals Scandinavië of delen van Oost-Europa, lijken luchthavens vaak beter voorbereid. Daar zijn grotere voorraden, meer ervaring en soms andere infrastructuur.

Toch is de vergelijking niet helemaal eerlijk. Schiphol is een van de drukste luchthavens van Europa, met een extreem hoge vluchtfrequentie op een relatief klein oppervlak. Dat maakt het systeem efficiënt, maar ook kwetsbaar. Als één schakel hapert — zoals nu de toelevering van de-icing-vloeistof — heeft dat meteen grote gevolgen.

Hoe nu verder?

De komende dagen zijn cruciaal. Veel hangt af van het weerbeeld: blijft het streng winters of komt er dooi? Daarnaast is de vraag of de aanvoer vanuit Duitsland en andere leveranciers snel kan worden opgeschaald. Mocht dat niet lukken, dan zijn verdere ingrepen onvermijdelijk.

Voor Schiphol, KLM en de andere betrokken partijen is dit een stress-test van formaat. Het laat zien hoe afhankelijk de moderne luchtvaart is van goed functionerende logistiek, zelfs voor iets wat voor de buitenwereld misschien een detail lijkt. Een vloeistof, onzichtbaar voor de meeste reizigers, bepaalt nu of duizenden mensen wel of niet kunnen vliegen.

Een les voor de toekomst

Deze winterse chaos zal ongetwijfeld leiden tot evaluaties en discussies over voorbereiding en voorraden. Moeten luchthavens grotere reserves aanleggen? Is de afhankelijkheid van één leverancier of één land wel verstandig? En hoe weegt men de kosten van extra voorbereiding af tegen de zeldzaamheid van zulke extreme omstandigheden?

Voor nu blijft de realiteit dat Schiphol en KLM alle zeilen bijzetten om het hoofd boven water te houden. Met vrachtwagens richting Duitsland, noodplanningen en een luchthaven die op halve kracht draait, wordt duidelijk hoe fragiel het systeem kan zijn. Voor reizigers rest voorlopig vooral geduld — en de hoop dat de winter snel zijn grip verliest.