Sportschool weigert bewoners uit azc na vreselijk incident, maar krijgt tik op vingers

Een sportschool in het Limburgse Echt is volgens het College voor de Rechten van de Mens schuldig aan discriminatie door bewoners van het plaatselijke asielzoekerscentrum (azc) te weigeren als lid. De zaak draait om twee mannen die afzonderlijk een lidmaatschap wilden afsluiten, maar werden afgewezen omdat zij in het azc verbleven. Volgens het College is daarmee sprake van verboden onderscheid op basis van afkomst en nationaliteit.

De eigenaar van Anytime Fitness laat weten dat de maatregel nooit bedoeld was om mensen te discrimineren. Volgens hem stond de veiligheid van de sportschool en haar leden altijd voorop. Toch oordeelt het College dat de manier waarop de sportschool handelde in strijd is met de Nederlandse gelijkebehandelingswetgeving.

Tijdelijke ledenstop na reeks incidenten

De aanleiding voor de maatregel lag volgens de eigenaar in een reeks vervelende gebeurtenissen die zich in 2022 en 2023 voordeden. Enkele bewoners van het asielzoekerscentrum zouden zich volgens de sportschool hebben misdragen. Zo zouden abonnementskosten niet zijn betaald, huisregels zijn overtreden en zou er zelfs schade zijn aangericht aan het pand.

Een van de ernstigste incidenten was volgens de eigenaar het ontstaan van een gat in een muur van de sportschool. Dat vormde voor de directie de aanleiding om in te grijpen.

Uit bezorgdheid over de veiligheid en de bescherming van de accommodatie besloot de sportschool daarom tijdelijk geen nieuwe bewoners van het azc meer als lid toe te laten. Die maatregel gold echter niet alleen voor de personen die betrokken waren geweest bij de incidenten, maar voor alle bewoners van het opvangcentrum.

Volgens de eigenaar was dat een moeilijke beslissing.

“Ik had nooit verwacht in zo’n situatie terecht te komen. We wilden onze sportschool veilig houden en verdere schade voorkomen.”

Twee mannen dienen klacht in

De zaak kwam uiteindelijk terecht bij het College voor de Rechten van de Mens nadat twee mannen afzonderlijk een klacht indienden.

De eerste betrof een man uit El Salvador. Hij vroeg in februari 2024 een proeflidmaatschap aan, maar kreeg te horen dat dit niet mogelijk was omdat hij in het asielzoekerscentrum woonde.

Ruim anderhalf jaar later overkwam hetzelfde een tweede man, afkomstig uit Oezbekistan. Ook hij wilde graag sporten bij de sportschool, maar werd om dezelfde reden geweigerd.

Beide mannen hadden niets te maken met de eerdere incidenten die aanleiding waren geweest voor de ledenstop.

Oordeel: verboden onderscheid

Volgens het College is de maatregel in strijd met de wet. In het oordeel staat dat bewoners van een asielzoekerscentrum in de praktijk vrijwel altijd een niet-Nederlandse afkomst of nationaliteit hebben. Door alle bewoners zonder individuele beoordeling uit te sluiten, werd daarom rechtstreeks onderscheid gemaakt op basis van afkomst en nationaliteit.

Het College benadrukt dat ondernemers mensen individueel mogen aanspreken op hun gedrag. Wanneer iemand zich misdraagt of schade veroorzaakt, mag een sportschool daar passende maatregelen tegen nemen. Maar een complete groep uitsluiten vanwege het gedrag van enkele personen is volgens de wet niet toegestaan.

Juist omdat de twee mannen geen enkele betrokkenheid hadden bij de eerdere problemen, hadden zij volgens het College niet geweigerd mogen worden.

Vergelijking met andere bezoekers

In het oordeel wordt ook gewezen op een ander punt. Volgens het College waren bij eerdere incidenten niet uitsluitend bewoners van het azc betrokken. Ook jongeren uit de omgeving zouden zich volgens de beschikbare informatie hebben misdragen.

Voor die groep werd echter geen algemene ledenstop ingesteld. In plaats daarvan werden individuele jongeren aangesproken op hun gedrag. Daarnaast verhoogde de sportschool de minimumleeftijd voor nieuwe leden naar zestien jaar.

Volgens het College laat dat verschil in aanpak zien dat bewoners van het asielzoekerscentrum anders zijn behandeld dan andere groepen bezoekers.

Eigenaar bestrijdt die lezing

De eigenaar van Anytime Fitness is het niet eens met die conclusie. Hij stelt dat lokale jongeren helemaal geen rol speelden bij de incidenten waarop de maatregel gebaseerd was.

Volgens hem geldt binnen de sportschool voor iedereen hetzelfde beleid.

Wanneer een lid regels overtreedt of eigendommen beschadigt, wordt dat lid verwijderd, ongeacht afkomst of achtergrond.

De eigenaar benadrukt dat hij nooit de bedoeling heeft gehad om mensen vanwege hun afkomst uit te sluiten.

Samenwerking met COA verliep moeizaam

Volgens de sportschool is vooraf geprobeerd om samen te werken met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). De bedoeling was om duidelijke afspraken te maken over de begeleiding van bewoners die wilden sporten.

Die samenwerking verliep volgens de eigenaar echter moeizaam.

Hij vertelt dat de contactpersoon waarmee eerder afspraken waren gemaakt niet langer werkzaam bleek bij het COA. De sportschool zegt daarvan niet op de hoogte te zijn gebracht, waardoor het overleg stil kwam te liggen.

Later zouden opnieuw gesprekken zijn gevoerd om tot werkbare afspraken te komen, maar ook die leverden volgens de eigenaar weinig op.

Toch vindt het College dat dit geen geldige reden is om een volledige groep mensen uit te sluiten van een lidmaatschap.

Ook wanneer overleg met andere organisaties lastig verloopt, blijft een ondernemer volgens de wet zelf verantwoordelijk voor gelijke behandeling van klanten.

Veiligheid stond volgens eigenaar centraal

De eigenaar reageert teleurgesteld op de uitspraak en benadrukt opnieuw dat veiligheid altijd de enige motivatie achter de maatregel is geweest.

Hij zegt dat de sportschool al jarenlang onderdeel uitmaakt van de lokale gemeenschap en dat hij iedereen op een prettige en veilige manier wil laten sporten.

Volgens hem werd pas tijdens de behandeling van de zaak duidelijk dat een algemene ledenstop voor bewoners van een asielzoekerscentrum juridisch niet is toegestaan.

“Dit is absoluut nooit bedoeld geweest als discriminatie. We wilden alleen onze klanten beschermen en voorkomen dat de sportschool opnieuw schade zou oplopen. We zijn geen racisten.”

Oordeel heeft geen directe juridische gevolgen

Het oordeel van het College voor de Rechten van de Mens is niet juridisch bindend. Dat betekent dat de instantie een organisatie niet kan verplichten om een maatregel terug te draaien of een schadevergoeding te betalen.

Wel hebben de uitspraken vaak veel gewicht. Volgens het College neemt meer dan tachtig procent van de organisaties waarbij discriminatie is vastgesteld uiteindelijk maatregelen naar aanleiding van zo’n oordeel.

De zaak in Echt laat zien hoe ingewikkeld de balans kan zijn tussen veiligheid en gelijke behandeling. Ondernemers mogen optreden tegen mensen die overlast veroorzaken of regels overtreden, maar collectieve maatregelen die een complete groep uitsluiten zijn volgens de wet niet toegestaan. Het College benadrukt daarom dat iedere aanvraag voor een lidmaatschap individueel beoordeeld moet worden en dat gedrag van enkele personen nooit automatisch mag worden toegeschreven aan een hele groep.