Erfbelasting flink omhoog vanaf 2028 en dit betekent het voor jou

De manier waarop erfbelasting wordt berekend, staat mogelijk voor een ingrijpende wijziging. Het kabinet wil vanaf 2028 de rekenregels moderniseren, waardoor sommige nalatenschappen anders worden gewaardeerd dan nu het geval is. Vooral mensen met een testament waarin vorderingen, vruchtgebruik of andere zogenoemde ‘papieren’ constructies zijn opgenomen, kunnen de gevolgen daarvan merken.

Hoewel de plannen nog door de politiek moeten worden goedgekeurd, is de richting duidelijk: de huidige rekenmethode sluit volgens de overheid niet meer aan bij de economische werkelijkheid. Dat kan ertoe leiden dat sommige erfgenamen in de toekomst meer erfbelasting betalen dan onder de huidige regels.

Waarom de regels worden aangepast

Erfbelasting wordt niet alleen geheven over geld dat direct wordt geërfd. Ook rechten op toekomstige uitbetalingen, vorderingen of andere onderdelen van een nalatenschap krijgen een fiscale waarde toegekend.

Voor die waardering gebruikt de Belastingdienst al jarenlang vaste rekenregels. Daarbij wordt onder meer uitgegaan van een vaste rekenrente van 6 procent en tabellen die rekening houden met de levensverwachting.

Volgens de overheid zijn die uitgangspunten inmiddels verouderd. De rente op de financiële markten is de afgelopen jaren sterk veranderd en Nederlanders leven gemiddeld langer dan toen de huidige regels werden opgesteld. Daardoor kan de fiscale waarde van bepaalde erfdelen volgens het kabinet afwijken van de werkelijke economische waarde.

Nieuwe rekenmethode

Om de regels beter te laten aansluiten op de huidige situatie wil de overheid vanaf 2028 overstappen op een variabele rekenrente.

In plaats van een vast percentage van 6 procent zou jaarlijks worden gekeken naar de gemiddelde marktrente. Daarnaast worden ook de sterftetabellen geactualiseerd, zodat de levensverwachting beter aansluit bij de huidige cijfers.

Het doel daarvan is om nalatenschappen realistischer te waarderen en verschillen tussen vergelijkbare situaties te verkleinen.

Niet voor iedereen dezelfde gevolgen

De wijzigingen zullen niet iedere erfgenaam in dezelfde mate raken.

Voor eenvoudige nalatenschappen, waarbij bijvoorbeeld alleen spaargeld of een woning wordt geërfd zonder bijzondere testamentaire afspraken, zal het verschil waarschijnlijk beperkt blijven.

Anders ligt dat bij complexere nalatenschappen waarin gebruik wordt gemaakt van vorderingen, vruchtgebruik of uitgestelde uitkeringen. Juist daar speelt de manier van waarderen een grote rol.

Door de nieuwe rekenregels kan de fiscale waarde van zulke rechten hoger uitvallen, waardoor uiteindelijk ook de verschuldigde erfbelasting kan toenemen.

Langstlevendetestamenten

Een veelvoorkomende testamentvorm in Nederland is het zogenoemde langstlevendetestament.

Daarbij krijgt de langstlevende partner de beschikking over vrijwel het volledige vermogen, terwijl de kinderen een vordering krijgen die meestal pas opeisbaar wordt na het overlijden van de tweede ouder.

Juist bij deze constructies spelen rente en levensverwachting een belangrijke rol. Wanneer de waarderingsregels veranderen, kan dat gevolgen hebben voor de fiscale berekening van die vorderingen.

Ook papieren schenkingen kunnen veranderen

De plannen kunnen eveneens invloed hebben op papieren schenkingen.

Bij een papieren schenking wordt een bedrag op papier geschonken, terwijl de schenker het geld feitelijk blijft gebruiken. Fiscaal ontstaat daardoor een schuld aan de ontvanger.

De aantrekkelijkheid van deze constructie hangt mede af van de manier waarop de Belastingdienst de waarde van dat recht berekent. Als de rekenrente verandert, kan ook de fiscale uitkomst wijzigen.

Wanneer gaan de nieuwe regels in?

De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028.

Volgens de huidige plannen gelden de nieuwe waarderingsregels uitsluitend voor nalatenschappen die vanaf dat moment ontstaan. Voor overlijdens vóór die datum blijven in principe de huidige regels van kracht.

Wel moet de wetgeving nog worden behandeld in de Tweede en Eerste Kamer. Daardoor kunnen onderdelen van het voorstel nog wijzigen voordat de regels definitief worden ingevoerd.

Is het verstandig om nu al iets te doen?

Veel notarissen en fiscalisten adviseren mensen die bezig zijn met hun nalatenschapsplanning om de ontwikkelingen goed te volgen.

Afhankelijk van de persoonlijke situatie kan het verstandig zijn om bestaande testamenten of schenkingsconstructies opnieuw te laten beoordelen. Vooral wanneer sprake is van grotere vermogens of ingewikkelde testamenten kan een herziening later onaangename verrassingen voorkomen.

Ook schenken tijdens leven kan in sommige gevallen een manier zijn om de toekomstige belastingdruk te beperken, al blijft maatwerk daarbij belangrijk.

Nog veel onzekerheid

Hoewel de hoofdlijnen van de plannen inmiddels bekend zijn, staat nog niet vast hoe de uiteindelijke wet eruit zal zien.

Zo moet nog worden besloten welke rente precies wordt gebruikt, hoe de nieuwe tabellen eruit gaan zien en of er overgangsregelingen komen voor bestaande situaties.

Wel lijkt duidelijk dat de huidige vaste rekenrente van 6 procent zal verdwijnen en plaats zal maken voor een systeem dat beter meebeweegt met de economische omstandigheden.

Voor veel mensen zal de impact beperkt blijven, maar bij grotere nalatenschappen of ingewikkelde testamenten kunnen de verschillen aanzienlijk zijn. Daarom adviseren deskundigen om niet pas na een overlijden naar de regels te kijken, maar tijdig te beoordelen of een testament of vermogensplanning nog aansluit bij de toekomstige wetgeving.