Jaap van Dissel ondervraagd over coronaperiode: focus op keuzes tijdens eerste fase van de pandemie

Vrijdagochtend verscheen voormalig RIVM-directeur en OMT-voorzitter Jaap van Dissel voor de parlementaire enquêtecommissie die onderzoek doet naar het Nederlandse coronabeleid. Tijdens het openbare verhoor wordt uitgebreid teruggeblikt op de eerste fase van de pandemie en de rol die het Outbreak Management Team (OMT) daarin speelde.

Klik hier en volg Dagelijkseverhalen op Google zodat er minder advertenties komen

De commissie wil meer inzicht krijgen in de afwegingen die destijds zijn gemaakt en de informatie waarop belangrijke adviezen werden gebaseerd. Onderwerpen zoals het sluiten van scholen, de discussie rond mondkapjes en de manier waarop het OMT werd samengesteld, komen daarbij uitgebreid aan bod.

Eerste openbare verhoor

Het verhoor begon rond 10.00 uur in Den Haag. Commissievoorzitter Daan de Kort opende de zitting en maakte duidelijk dat dit slechts het eerste openbare verhoor van Van Dissel is. Een tweede sessie staat later gepland, waarbij andere onderwerpen uit de coronaperiode besproken zullen worden.

Dit eerste verhoor richt zich voornamelijk op de beginfase van de uitbraak en de manier waarop de overheid en deskundigen destijds probeerden om grip te krijgen op een onbekend virus.

Volgens de commissie is het belangrijk om te begrijpen welke informatie beschikbaar was en hoe die informatie heeft geleid tot de adviezen die uiteindelijk aan het kabinet werden gegeven.

Onzekerheid in de eerste maanden

Tijdens zijn verklaring benadrukte Van Dissel dat de situatie aan het begin van de pandemie werd gekenmerkt door grote onzekerheid.

Volgens hem was er weinig betrouwbare informatie beschikbaar en moesten deskundigen grotendeels afgaan op gegevens uit het buitenland.

“Wij waren in belangrijke mate afhankelijk van informatie van internationale organisaties en buitenlandse experts,” legde hij uit.

Met name gegevens van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) speelden volgens hem een belangrijke rol bij het vormen van de eerste inzichten over het virus.

Daarnaast werden ook internationale nieuwsberichten nauwlettend gevolgd.

“Er was veel aandacht voor ontwikkelingen in andere landen. Die informatie werd uiteraard meegenomen in onze analyses,” aldus Van Dissel.

Samenstelling van het OMT

Een belangrijk onderdeel van het verhoor draaide om de samenstelling van het Outbreak Management Team.

Van Dissel vertelde dat hij bewust heeft gekozen voor een zo breed mogelijke groep deskundigen.

Het doel was om verschillende specialismen samen te brengen zodat signalen vanuit meerdere invalshoeken konden worden beoordeeld.

“Je wilt voorkomen dat belangrijke informatie over het hoofd wordt gezien,” verklaarde hij.

Daarom werden onder meer virologen, epidemiologen, huisartsen en andere medische experts betrokken bij het overleg.

Ook wetenschappers met internationale contacten maakten deel uit van het team.

Volgens Van Dissel was dat van groot belang om ontwikkelingen buiten Nederland snel te kunnen volgen.

Waarom niet direct ouderenzorg?

De enquêtecommissie wilde weten waarom deskundigen uit de ouderenzorg niet vanaf het eerste moment waren aangesloten bij het OMT.

Dat onderwerp kreeg veel aandacht omdat later bleek dat juist ouderen extra kwetsbaar waren voor ernstige gezondheidsproblemen als gevolg van het virus.

Van Dissel erkende dat ouderengeneeskundigen pas later aan tafel kwamen.

Volgens hem lag de focus in de eerste fase vooral op de beelden die vanuit het buitenland naar Nederland kwamen.

Hij verwees daarbij naar de situatie in Italië, waar z!ekenhuizen zwaar werden belast en indrukwekkende beelden wereldwijd veel indruk maakten.

“Die ontwikkelingen bepaalden sterk waar de aandacht in eerste instantie naar uitging,” verklaarde hij.

Toen duidelijk werd dat vooral ouderen grote risico’s liepen, werd besloten om ook specialisten uit dat vakgebied structureel te betrekken bij de advisering.

Grote publieke belangstelling

Het verhoor trok veel belangstelling.

Waar eerdere openbare sessies vooral werden bijgewoond door een beperkt aantal geïnteresseerden, werden voor dit verhoor aanzienlijk meer bezoekers verwacht.

Ook buiten het enquêtegebouw was meer activiteit zichtbaar.

Voor het eerst sinds de start van de verhoren verzamelden zich enkele demonstranten bij het gebouw.

Zij hielden borden omhoog met boodschappen over vaccinaties en andere maatschappelijke onderwerpen die tijdens de coronajaren veel discussie hebben opgeleverd.

Binnen verliep het verhoor echter rustig en volgens de gebruikelijke procedures.

Terugblik op een uitzonderlijke periode

De coronapandemie behoort tot de meest ingrijpende gebeurtenissen uit de recente Nederlandse geschiedenis.

Gedurende meerdere jaren werden maatregelen genomen die het dagelijks leven van miljoenen mensen beïnvloedden.

Scholen sloten tijdelijk hun deuren, evenementen werden afgelast en er golden verschillende gezondheidsmaatregelen om de verspreiding van het virus te beperken.

Veel van die besluiten werden genomen op basis van adviezen van het OMT, waarin Van Dissel een centrale rol vervulde.

Juist daarom kijkt de enquêtecommissie nu kritisch terug op de keuzes die destijds zijn gemaakt.

Het doel van de enquête is niet alleen om terug te blikken, maar ook om lessen te trekken voor eventuele toekomstige gezondheidscrises.

Kritische vragen blijven volgen

In de komende uren en tijdens toekomstige verhoren zal Van Dissel naar verwachting nog uitgebreid worden bevraagd over andere onderdelen van het coronabeleid.

Daarbij komen onder meer de discussies over mondkapjes, toegangsbewijzen en verschillende maatregelen aan bod.

Ook zal worden gekeken naar de vraag hoe snel bepaalde beslissingen werden genomen en of er achteraf gezien andere keuzes mogelijk waren geweest.

Voor veel Nederlanders blijft de coronaperiode een onderwerp dat emoties oproept.

De parlementaire enquête moet helpen om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen van de gebeurtenissen en de afwegingen die destijds zijn gemaakt.

Wat tijdens het verhoor vooral duidelijk werd, is dat de eerste maanden van de pandemie werden gekenmerkt door onzekerheid, beperkte informatie en moeilijke beslissingen. Juist daarom blijft de behoefte bestaan om die periode zorgvuldig te analyseren en te begrijpen welke lessen daaruit kunnen worden meegenomen naar de toekomst.