Ster uit spaghettiwesterns en zwaard-en-sandalenfilms overlijdt op 90-jarige leeftijd

Richard Harrison, een bekend gezicht uit talloze spaghettiwesterns en Europese actiefilms uit de jaren zestig en zeventig, is op 90-jarige leeftijd 0verleden. De Amerikaanse acteur bouwde opmerkelijk genoeg niet in Hollywood, maar vooral in Europa een succesvolle carrière op. Hij speelde uiteindelijk in meer dan honderd films en had bovendien een bijzondere rol in de carrière van Clint Eastwood.

Volgens producent en goede vriendin Joan Borsten 0verleed Harrison vrijdag in Los Angeles aan natuurlijke oorzaken. Met zijn 0verlijden verdwijnt opnieuw een acteur die nauw verbonden was met een bijzonder tijdperk uit de internationale filmgeschiedenis.

Harrison werd op 26 mei 1936 geboren in Salt Lake City. Op 17-jarige leeftijd vertrok hij naar Hollywood met de ambitie om acteur te worden. Een grote filmster was hij op dat moment vanzelfsprekend nog niet. Hij verdiende zijn geld onder meer met werk in sportscholen van bekende bodybuilders als Vic Tanny en Bert Goodrich.

Dankzij zijn gespierde uiterlijk werkte Harrison daarnaast als model voor tijdschriften die zich richtten op bodybuilding en fitness.

Eerste stappen in Hollywood

Harrison besloot serieus werk te maken van zijn acteerambities en volgde lessen bij de bekende acteerdocent Sanford Meisner. Langzaam verschenen de eerste filmrollen.

Zo was hij te zien in producties als Kronos, Jeanne Eagels, Too Much, Too Soon, South Pacific en Tall Story. Het waren voornamelijk kleinere rollen en de grote doorbraak in Hollywood bleef uit.

Uiteindelijk bleek een vertrek uit de Verenigde Staten juist de beslissing die zijn loopbaan voorgoed zou veranderen.

Harrison vertrok naar Italië, waar de filmindustrie op dat moment volop in beweging was. Europese producenten maakten in hoog tempo avonturenfilms, historische spektakelfilms en later de inmiddels legendarische spaghettiwesterns.

Met zijn atletische lichaamsbouw en stoere uitstraling bleek Harrison uitstekend in dat plaatje te passen.

Doorbraak in Italië

In 1962 kreeg hij een belangrijke hoofdrol in The Invincible Gladiator. Harrison speelde daarin een heldhaftige gladiator, precies het soort personage waarmee acteurs als Steve Reeves in die periode grote bekendheid hadden verworven.

De film betekende een belangrijke stap in zijn Europese carrière.

Daarna volgden rollen in onder andere Avenger of the Seven Seas en Gladiator 7. Harrison groeide uit tot een vertrouwd gezicht binnen de Italiaanse filmwereld en maakte de overstap naar een ander genre dat in Europa enorm populair zou worden: de spaghettiwestern.

In 1963 speelde hij de hoofdrol in Gunfight in the Red Sands, een Italiaans-Spaanse western. De muziek werd verzorgd door Ennio Morricone, die later wereldberoemd zou worden dankzij zijn iconische filmmuziek.

Harrison wees beroemde western af

Een jaar later kreeg Harrison een kans die zijn carrière volledig had kunnen veranderen.

In 1964 werd hij benaderd voor de hoofdrol in A Fistful of Dollars van regisseur Sergio Leone. Harrison besloot de rol echter af te wijzen.

De rest is filmgeschiedenis.

De hoofdrol ging uiteindelijk naar Clint Eastwood, die destijds nog lang niet de internationale filmster was die hij later zou worden. A Fistful of Dollars groeide uit tot een enorm succes en betekende een internationale doorbraak voor Eastwood.

Het opmerkelijke is dat Harrison zelf een aandeel zou hebben gehad in de keuze voor Eastwood.

Harrison vertelde later dat hem, nadat hij de film had afgewezen, drie namen van Amerikaanse acteurs werden voorgelegd. De makers vroegen hem wie hij zou aanbevelen.

Zijn keuze viel op Eastwood.

De reden daarvoor was volgens Harrison verrassend praktisch: hij wist dat Eastwood kon paardrijden. Dat was voor een western vanzelfsprekend geen onbelangrijk talent.

Achteraf bleek het een beslissing met enorme gevolgen. Eastwood werd dankzij zijn samenwerking met Sergio Leone een van de bekendste westernacteurs ter wereld en groeide vervolgens uit tot een van de grootste namen van Hollywood.

Een carrière buiten de grote Hollywoodstudio’s

Harrison bleef ondertussen zijn eigen bijzondere route volgen.

In plaats van terug te keren naar Hollywood bleef hij jarenlang actief in Europese producties. Zijn filmografie groeide in hoog tempo en bestond uit westerns, actiefilms, avonturenfilms en tal van andere producties.

Veel daarvan waren zogenaamde B-films: producties met relatief beperkte budgetten die snel werden gemaakt en vooral bedoeld waren voor de internationale markt.

Dat weerhield Harrison er niet van om bijzonder productief te blijven.

Toen de Europese filmindustrie waarin hij werkte tegen het einde van de jaren zeventig begon te veranderen en het aantal rollen afnam, koos hij opnieuw voor een opmerkelijke stap.

Ditmaal vertrok hij naar Hongkong.

Jarenlang in ninjafilms

Daar belandde Harrison in een compleet andere filmwereld. Hij werkte ongeveer tien jaar mee aan een groot aantal low-budget actiefilms en ninjaproducties.

Later sprak Harrison niet bepaald met veel enthousiasme over die periode.

Hij vertelde dat hij zich achteraf ongemakkelijk voelde over de manier waarop zijn materiaal werd gebruikt. Harrison had soms maar enkele scènes opgenomen, terwijl die beelden vervolgens in verschillende producties konden opduiken.

Een aantal van deze films kreeg later echter juist een cultstatus. Liefhebbers van opvallende actiefilms uit de jaren tachtig ontdekten de producties opnieuw, waardoor ook dit opmerkelijke hoofdstuk uit Harrisons carrière bleef voortleven.

Meer dan honderd films

Tegen het einde van zijn loopbaan had Harrison aan meer dan honderd B-films meegewerkt. Hij stond bovendien niet uitsluitend voor de camera. Bij verschillende projecten nam hij zelf plaats achter de camera en werkte hij als regisseur.

Zijn laatste filmrollen volgden in de jaren negentig en rond de eeuwwisseling. In 1993 verscheen hij in de erotische thriller Angel Eyes. In 2000 was hij nog te zien in Jerks.

Daarmee kwam een einde aan een carrière die zich over meerdere decennia, continenten en filmgenres uitstrekte.

Bekend gezicht uit een verdwenen filmtijdperk

Richard Harrison bereikte in zijn geboorteland misschien nooit dezelfde sterrenstatus als sommige van zijn tijdgenoten, maar onder liefhebbers van Europese genrefilms kreeg hij een bijzondere plaats.

Zijn carrière vertelt bovendien het verhaal van een tijd waarin Amerikaanse acteurs naar Italië trokken om daar films te maken die soms met beperkte middelen werden geproduceerd, maar uiteindelijk wereldwijd een groot publiek bereikten.

Spaghettiwesterns groeiden zelfs uit tot een genre met een blijvende invloed op de filmgeschiedenis.

Harrison bevond zich midden in die periode. Hij speelde stoere helden, gladiatoren en revolverhelden en werkte mee aan films die tientallen jaren later nog steeds door liefhebbers worden bekeken.

En dan blijft natuurlijk die ene opmerkelijke voetnoot: hij had zelf de hoofdrol kunnen spelen in A Fistful of Dollars, maar wees de film af en hielp vervolgens Clint Eastwood aan de rol die diens leven veranderde.

Richard Harrison werd 90 jaar. Voor liefhebbers van klassieke spaghettiwesterns en Europese B-films blijft hij vooral herinnerd als een van de karakteristieke gezichten uit een inmiddels verdwenen, maar nog altijd geliefd tijdperk van de cinema.