Experts stellen lijst samen: Dit zijn de veiligste plekken als WOIII uitbreekt

Het is een scenario waar vrijwel niemand graag bij stilstaat: wat als de spanningen in de wereld uiteindelijk uitmonden in een Derde Wereldoorlog? Door verschillende internationale conflicten vragen steeds meer mensen zich af welke plekken relatief veilig zouden kunnen zijn tijdens een wereldwijde crisis. Volledige veiligheid bestaat in zo’n situatie waarschijnlijk nergens, maar sommige landen zouden door hun ligging, neutraliteit en zelfvoorzienend vermogen een betere uitgangspositie hebben dan andere.

De internationale spanningen zorgen al langere tijd voor onzekerheid. De oorlog tussen Rusland en Oekraïne, conflicten in het Midden-Oosten en spanningen waarbij grote militaire machten betrokken zijn, maken duidelijk hoe snel geopolitieke situaties kunnen veranderen.

Maar stel dat verschillende conflicten daadwerkelijk samenkomen in één veel grotere oorlog: waar zou je dan het veiligst zijn?

Geen enkel land biedt volledige garantie

Om te beginnen is het belangrijk om duidelijk te maken dat er geen land bestaat waarvan met zekerheid kan worden gezegd dat het tijdens een wereldoorlog volledig veilig zou zijn.

Dat geldt al helemaal wanneer kernwapens zouden worden ingezet. De gevolgen daarvan kunnen immers veel verder reiken dan alleen de gebieden die rechtstreeks worden getroffen.

Toch zijn er factoren die bepaalde landen relatief aantrekkelijk maken. Denk aan een grote afstand tot belangrijke militaire doelwitten, politieke neutraliteit, voedselproductie, energievoorziening en geografische isolatie.

Op basis van dergelijke eigenschappen worden verschillende landen regelmatig genoemd als relatief gunstige plekken om een grote mondiale crisis te doorstaan.

Nieuw-Zeeland

Nieuw-Zeeland staat daarbij vaak hoog op de lijst.

De ligging speelt een belangrijke rol. Het land bevindt zich ver van veel grote geopolitieke brandhaarden en wordt omringd door enorme hoeveelheden oceaan.

Daarnaast beschikt Nieuw-Zeeland over een omvangrijke landbouwsector. In een scenario waarin internationale handelsroutes langdurig worden verstoord, kan voedselproductie een cruciale factor worden.

Nieuw-Zeeland onderhoudt wel nauwe banden met westerse landen, maar de combinatie van afstand, bevolkingsdichtheid en voedselproductie maakt het land volgens dergelijke analyses relatief veerkrachtig.

IJsland

Ook IJsland wordt genoemd.

Het eiland ligt afgelegen in de Noord-Atlantische Oceaan en heeft geen directe vijandige buurlanden. Bovendien beschikt het over grote hoeveelheden geothermische energie.

Dat betekent dat IJsland voor een belangrijk deel gebruik kan maken van energiebronnen die binnen de eigen landsgrenzen beschikbaar zijn.

Daar staat tegenover dat IJsland lid is van de NAVO en strategisch in de Noord-Atlantische regio ligt. Het is dus te simpel om het land als gegarandeerd veilige haven te bestempelen. De geografische isolatie blijft echter een belangrijk voordeel.

Chili

Een derde land dat wordt genoemd is Chili.

Het langgerekte Zuid-Amerikaanse land wordt aan de ene kant beschermd door het Andesgebergte en aan de andere kant door de Stille Oceaan.

Bovendien ligt Chili ver verwijderd van veel gebieden die waarschijnlijk centraal zouden staan in een groot internationaal militair conflict.

Het land beschikt daarnaast over belangrijke natuurlijke hulpbronnen en een aanzienlijke landbouwsector. De combinatie van geografie en economische ontwikkeling zou Chili relatief weerbaar kunnen maken wanneer internationale handelsstromen onder druk komen te staan.

Botswana

Ook Botswana wordt gezien als een interessante mogelijkheid.

Het Afrikaanse land ligt ver verwijderd van veel grote militaire machtsblokken en internationale conflictgebieden. Botswana staat bovendien bekend als een relatief stabiel land binnen de regio en beschikt over belangrijke grondstoffen.

Hetzelfde geografische argument wordt soms gebruikt voor andere dunbevolkte delen van zuidelijk Afrika, waaronder Namibië.

De afstand tot mogelijke grote conflictzones kan daar een voordeel zijn.

Bhutan

Bhutan heeft weer een totaal andere troef: de Himalaya.

Het kleine land ligt tussen India en China en wordt gekenmerkt door bijzonder bergachtig terrein. Hierdoor is Bhutan relatief geïsoleerd en moeilijk bereikbaar.

Tegelijkertijd is de ligging tussen twee grote machten natuurlijk ook een mogelijke kwetsbaarheid. In een wereldwijd conflict zou veel afhangen van welke landen precies bij de strijd betrokken raken.

De geringe strategische betekenis van Bhutan zelf en de natuurlijke geografische bescherming worden echter als voordelen gezien.

Zwitserland

Wie liever binnen Europa blijft, komt al snel bij Zwitserland terecht.

Het land heeft een lange traditie van neutraliteit en staat bovendien bekend om zijn uitgebreide voorzieningen voor civiele bescherming.

Zwitserland beschikt over een groot netwerk van beschermde ruimtes en schuilplaatsen. Daarnaast biedt het bergachtige landschap natuurlijke bescherming.

Ook de voorbereiding van de overheid op crisissituaties wordt vaak genoemd als sterk punt.

Dat betekent overigens niet dat Zwitserland volledig buiten de gevolgen van een groot Europees conflict zou blijven. De ligging midden in Europa blijft vanzelfsprekend een risico.

Toch behoort het land door zijn infrastructuur en civiele voorbereiding waarschijnlijk tot de beter voorbereide Europese landen.

Argentinië

Argentinië heeft vooral zijn enorme oppervlakte en voedselproductie mee.

Het Zuid-Amerikaanse land ligt relatief ver verwijderd van veel van de huidige geopolitieke brandhaarden. Daarnaast behoort Argentinië tot de grote landbouwproducenten ter wereld.

Dat kan tijdens een wereldwijde crisis belangrijk worden.

Wanneer internationale handel grotendeels stilvalt, zijn landen die voldoende voedsel binnen hun eigen grenzen kunnen produceren immers aanzienlijk minder afhankelijk van import.

Ook de enorme hoeveelheid beschikbare ruimte kan in het voordeel van Argentinië werken.

Fiji

Wie echt ver weg wil van de grote machtscentra komt al snel uit bij de eilanden in de Stille Oceaan.

Fiji wordt daarbij regelmatig genoemd.

De eilandstaat ligt duizenden kilometers verwijderd van grote delen van de wereld en beschikt niet over een enorme militaire macht of een groot aantal strategische doelwitten.

Juist het ontbreken van een belangrijke militaire rol zou tijdens een groot conflict een voordeel kunnen zijn.

Daar staat tegenover dat eilandstaten voor bepaalde goederen sterk afhankelijk kunnen zijn van internationale handel. Volledige isolatie heeft dus niet alleen voordelen.

Tuvalu, Samoa en Kiribati

Nog verder van veel internationale brandhaarden liggen kleine eilandstaten zoals Tuvalu, Samoa en Kiribati.

Deze landen spelen nauwelijks een rol in grote internationale militaire conflicten en beschikken niet over belangrijke militaire installaties die hen vanzelfsprekend tot een doelwit zouden maken.

Hun afgelegen ligging kan daardoor bescherming bieden tegen directe oorlogsvoering.

Maar ook hier bestaat een belangrijk nadeel: kleine eilanden kunnen sterk afhankelijk zijn van import. Wanneer internationale bevoorradingsketens langdurig wegvallen, kan dat juist grote problemen veroorzaken.

Afstand alleen is niet voldoende

De veiligste plek tijdens een wereldwijde oorlog bepalen is uiteindelijk veel ingewikkelder dan simpelweg het land kiezen dat het verst verwijderd ligt.

Een afgelegen eiland kan uitstekend beschermd zijn tegen bombardementen, maar kwetsbaar worden wanneer voedsel, medicijnen of brandstof niet meer worden aangevoerd. Een zelfvoorzienend land kan daarentegen economisch sterk staan, maar vanwege zijn strategische ligging juist militair interessant zijn.

Factoren als voedselzekerheid, drinkwater, energie, gezondheidszorg, politieke stabiliteit en infrastructuur zijn daarom minstens zo belangrijk als afstand.

Volledige zekerheid bestaat niet. Maar mocht de wereld ooit daadwerkelijk in een veel groter conflict terechtkomen, dan lijken vooral afgelegen, politiek stabiele en grotendeels zelfvoorzienende landen de beste uitgangspositie te hebben.