Donald Trump kondigt ‘meest verwoestende operatie ooit’ aan tegen Iran

De spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran lopen opnieuw snel op. De Amerikaanse president Donald Trump heeft aangekondigd de economische druk op Teheran drastisch te verhogen. In een bericht op zijn eigen sociale platform Truth Social spreekt hij van een ongekende economische operatie tegen Iran. Daarbij waarschuwt hij dat ook landen die Iran financieel of logistiek ondersteunen met Amerikaanse maatregelen te maken kunnen krijgen.

De aankondiging volgt kort nadat het zestig dagen durende bestand tussen de Verenigde Staten en Iran afliep. Een diplomatieke doorbraak is in die periode niet bereikt. Trump heeft inmiddels aangegeven dat hij op dit moment geen aanleiding meer ziet om verder met de Iraanse regering te onderhandelen.

Daarmee lijkt de confrontatie tussen Washington en Teheran een nieuwe fase in te gaan.

Bestand tussen VS en Iran afgelopen

Het tijdelijke bestand tussen beide landen liep twee dagen geleden af. De bedoeling was dat de periode gebruikt zou worden om via onderhandelingen tot afspraken te komen die een nieuwe escalatie konden voorkomen.

Dat is niet gelukt.

Volgens Trump heeft Iran voldoende mogelijkheden gekregen om een akkoord te sluiten, maar heeft de Iraanse leiding die kansen laten liggen. De Amerikaanse president stelt daarom dat verdere gesprekken voor hem momenteel niet aan de orde zijn.

Tegelijkertijd blijft de situatie rond de Straat van Hormuz uiterst gespannen. Deze smalle vaarroute is van enorm internationaal belang, omdat een aanzienlijk deel van de wereldwijde olie- en gastransporten door het gebied loopt.

Iran beschouwt de zeestraat als een belangrijk onderdeel van zijn strategische invloed in de regio, terwijl de Verenigde Staten vrije internationale scheepvaart willen garanderen.

Iran en Oman praten over Straat van Hormuz

Ook Oman speelt een belangrijke rol in de huidige ontwikkelingen. Het land onderhoudt betrekkingen met zowel Washington als Teheran en heeft vaker als diplomatieke tussenpersoon gefungeerd.

Iran en Oman zouden momenteel gesprekken voeren over afspraken rond een veilige doorvaart door de Straat van Hormuz.

Trump reageerde de afgelopen dagen bijzonder fel op die ontwikkelingen. Volgens eerdere berichtgeving zou hij Oman hebben gewaarschuwd zich niet tegen Amerikaanse belangen te keren.

De Amerikaanse president zorgde daarnaast voor verbazing door een kaart te delen waarin hij vergaande Amerikaanse aanspraken rond de Straat van Hormuz suggereerde. Dat leidde online tot veel reacties en discussie.

Nu verlegt Trump zijn aandacht nadrukkelijk naar economische druk.

‘Meest vernietigende economische operatie’

In zijn bericht op Truth Social stelt Trump dat Iran volgens hem zijn laatste mogelijkheid om vrijwillig tot een akkoord te komen heeft verspeeld.

“Niemand heeft de Islamitische Republiek Iran een grotere kans geboden om een deal te sluiten dan ik”, schrijft hij.

Volgens Trump heeft Teheran ervoor gekozen die mogelijkheid niet te benutten. Daarom kondigt hij naar eigen zeggen een ongekend zware economische campagne aan.

De president spreekt zelfs over de “meest vernietigende economische operatie ooit tegen welk land dan ook”.

Trump zegt te streven naar economische isolatie van Iran op een schaal die volgens hem nog niet eerder is vertoond. Hoe het volledige pakket aan maatregelen er precies uit gaat zien, wordt uit zijn verklaring nog niet duidelijk.

Waarschijnlijk zal de aandacht vooral uitgaan naar financiële transacties, internationale handel en organisaties die zaken blijven doen met Iran.

Ook andere landen worden gewaarschuwd

Opvallend is dat Trump zijn waarschuwing niet beperkt tot Iran zelf.

Volgens de president kunnen ook derde landen worden getroffen wanneer zij Teheran blijven ondersteunen. Hij noemt daarbij financiële instellingen, bedrijven, luchthavens en overheidsorganisaties.

Ieder land dat volgens Washington Iran helpt, kan met “enorme economische gevolgen” worden geconfronteerd, aldus Trump.

Daarmee dreigt de Amerikaanse strategie gevolgen te krijgen die veel verder reiken dan alleen Iran.

Bedrijven en regeringen die economische banden met Teheran onderhouden, kunnen voor de keuze komen te staan tussen samenwerking met Iran en toegang tot de Amerikaanse economie.

Een dergelijke aanpak wordt doorgaans aangeduid als secundaire sancties. Daarmee probeert Washington buitenlandse partijen ertoe te bewegen Amerikaanse sancties eveneens te respecteren.

Trump spreekt van ‘economische D-Day’

De Amerikaanse president gebruikt in zijn boodschap uitzonderlijk harde taal.

Hij spreekt van een “economische D-Day” en roept Amerikaanse bondgenoten op gezamenlijk op te trekken tegen Iran.

Volgens Trump moet de economische druk ervoor zorgen dat Teheran niet langer over de financiële middelen beschikt om zijn militaire en regionale activiteiten voort te zetten.

Ook herhaalt hij zijn belangrijkste eis: Iran mag volgens hem onder geen enkele omstandigheid een kernwapen ontwikkelen.

“IRAN ZAL NOOIT EEN KERNWAPEN BEZITTEN”, schrijft Trump in hoofdletters.

De komende dagen zal moeten blijken welke concrete sancties Washington daadwerkelijk invoert en in hoeverre Amerikaanse bondgenoten bereid zijn daarin mee te gaan.

Iran waarschuwt landen die Verenigde Staten helpen

Ook vanuit Iran wordt ondertussen dreigende taal geuit.

Bronnen rond het Iraanse regime zouden hebben gewaarschuwd dat landen die de Verenigde Staten militair ondersteunen bij een eventuele hervatting van gevechten, zichzelf tot mogelijk doelwit kunnen maken.

Daarbij zou vooral worden gekeken naar Europese landen die hun militaire infrastructuur beschikbaar stellen aan Amerikaanse strijdkrachten.

Het kan bijvoorbeeld gaan om luchtmachtbases die Amerikaanse vliegtuigen gebruiken om te landen, materieel te verplaatsen of brandstof bij te tanken.

Bulgarije wordt in dat verband genoemd vanwege de luchtmachtbasis Bezmer. Het NAVO-land zou Amerikaanse vliegtuigen toegang tot de basis verlenen.

Ook Cyprus wordt genoemd vanwege de strategische militaire infrastructuur op het eiland.

Dat betekent overigens niet automatisch dat Iran daadwerkelijk tot aanvallen op deze landen zal overgaan. Vooralsnog gaat het om dreigementen en scenario’s die vanuit Iraanse kring worden genoemd.

Onderzeese kabels mogelijk eveneens doelwit

Een ander scenario dat wordt genoemd, betreft de belangrijke onderzeese infrastructuur in en rond de Straat van Hormuz.

Iran zou kunnen overwegen onderzeese glasvezelkabels te beschadigen wanneer het conflict verder escaleert. Dergelijke kabels vormen een belangrijk onderdeel van het internationale internet- en dataverkeer.

Een aanval daarop zou daardoor gevolgen kunnen hebben die verder gaan dan het directe conflict tussen Iran en de Verenigde Staten.

Of Teheran daadwerkelijk plannen heeft om dergelijke infrastructuur aan te vallen, is op dit moment niet bevestigd.

Spanningen bereiken opnieuw kritiek punt

De komende periode wordt daarmee cruciaal. Na het aflopen van het tijdelijke bestand lijkt een diplomatieke oplossing verder uit beeld te raken, terwijl beide partijen de druk opvoeren.

Trump kiest voorlopig voor economische oorlogsvoering en probeert Iran internationaal verder te isoleren. Tegelijkertijd maakt hij duidelijk dat landen die Teheran blijven ondersteunen eveneens gevolgen kunnen ondervinden.

Iran waarschuwt op zijn beurt dat militaire steun aan de Verenigde Staten niet zonder risico zal blijven.

Daarmee dreigt het conflict opnieuw een internationale dimensie te krijgen. Veel zal afhangen van de precieze maatregelen die Washington nu invoert, de reactie van Teheran en de keuzes die Europese en andere Amerikaanse bondgenoten de komende dagen maken.