Algemeen
Vreselijk nieuws bij afscheid Jonnie Boer
Afscheid van topchef Jonnie Boer in De Librije: een eerbetoon vol klasse, emotie en symboliek
In het hart van Zwolle werd donderdag op indrukwekkende wijze afscheid genomen van Jonnie Boer, de vermaarde chef-kok die zijn leven wijdde aan smaak, gastvrijheid en innovatie in de keuken. In zijn eigen restaurant, het wereldberoemde De Librije, kwamen familie, vrienden, collega’s en prominenten bijeen om hem de laatste eer te bewijzen.
Boer 0verleed vorige week woensdag onverwacht op Bonaire, op 60-jarige leeftijd, aan de gevolgen van een longembolie. Zijn 0verlijden bracht een schok teweeg in de culinaire wereld, maar ook ver daarbuiten. Wat donderdag volgde was een afscheid dat perfect aansloot bij wie hij was: warm, kleurrijk, eigenzinnig en tot in detail verzorgd.
De Librije als decor voor een uniek afscheid
Niet eerder werd in Nederland een chef-kok op deze manier herdacht: in zijn eigen restaurant, waar hij zijn levenswerk had opgebouwd samen met zijn vrouw Thérèse Boer. De deuren van De Librije gingen donderdagochtend open voor een select gezelschap dat Jonnie van dichtbij had gekend – in de keuken, aan tafel, of als vriend.
Bij aankomst werden gasten verwelkomd door personeel van De Librije en chef-kok Nelson Tanate, die ooit als stagiair begon onder Jonnie, en inmiddels mede-eigenaar is van het enige Nederlandse restaurant met drie Michelinsterren. Samen met de kinderen van Jonnie en Thérèse – Jimmie en Isabelle – leidt hij het bedrijf voort.
Voor de gelegenheid was de binnenstad van Zwolle deels afgesloten. Straten rond de Assiestraat en Diezerpoortenplas gingen dicht voor verkeer, de parkeergarage op het Noordereiland werd deels gereserveerd voor genodigden. Beveiligers en verkeersregelaars zorgden voor een respectvolle en rustige ontvangst.
Een kist die sprak: graffitikunst, symboliek en persoonlijkheid
Centraal in De Librije stond de opbaarkist van Jonnie Boer – niet traditioneel zwart of donkerbruin, maar kleurrijk beschilderd in graffitistijl. Een visueel eerbetoon aan zijn creativiteit, zijn lef, en zijn vermogen om altijd buiten de lijntjes te denken. De kist was een statement, net als de man die erin lag.
Aan de zijkant stond een ingelijste zwart-witfoto van Johan Cruijff, voorzien van handtekeningen. Cruijff was een grote inspiratiebron voor Jonnie, zowel in denken als in doen. Daarnaast lagen er persoonlijke voorwerpen rondom de kist: bokshandschoenen, een vishengel met molen, en flessen wijn – subtiele verwijzingen naar zijn passies buiten de keuken.
Op de kist lag ook een bloemenkrans van koning Willem-Alexander en koningin Máxima, een teken van nationale waardering voor de chef die de Nederlandse gastronomie wereldwijd op de kaart zette.
Afscheid met een glas in de hand
Gasten kregen bij aankomst de mogelijkheid om op hun eigen manier afscheid te nemen. Sommigen hieven een glas witte wijn bij het portret van Jonnie aan de ingang van het restaurant, anderen verkozen een stil moment met een glas water. Er werd niet formeel gesproken, maar de stilte sprak boekdelen.
De sfeer was ingetogen, met ruimte voor herinneringen en onderlinge gesprekken. Mensen die met Jonnie hadden gewerkt, met hem hadden gegeten of samen avonturen beleefden, vonden elkaar in verhalen en gedeeld verdriet. De liefde voor Jonnie en zijn werk was tastbaar.
Bekende gezichten uit de culinaire wereld en daarbuiten
Onder de aanwezigen waren grote namen uit de gastronomie, zoals Herman den Blijker, maar ook andere bekende Nederlanders die op een of andere manier met Jonnie verbonden waren. Namen als Jaap Stam, Humberto Tan, Jan Slagter, Jack van Gelder en Martijn Krabbé – die ernstig ziek is – lieten zich zien en toonden hun respect.
Ook burgemeester Peter Snijders van Zwolle was een van de eerste gasten die arriveerde. Hij noemde Jonnie “een ambassadeur voor Zwolle, een pionier, en bovenal een goed mens”.
Vanuit de Zwolse gemeenschap waren veel ondernemers en bekenden aanwezig, een teken dat Jonnie niet alleen nationaal, maar ook lokaal diep geworteld was.
Een brief uit stilte: het gezin spreekt via beeld
In eerste instantie waren Thérèse, Jimmie en Isabelle niet zichtbaar bij de ceremonie. Op een groot portret van Jonnie stond te lezen:
“Wat ontzettend fijn dat jullie hier zijn om afscheid te nemen van Jonnie. Wij blijven vandaag achter de schermen, maar krijgen alles op afstand mee.”
Deze beslissing werd gerespecteerd. Rouw kent geen vaste vorm, en dit gebaar paste bij de ingetogen kracht van het gezin. Later op de dag verscheen het drietal alsnog bij De Librije – stil, krachtig, en zichtbaar geraakt door de liefdevolle sfeer.
De kist werd in de loop van de ochtend uit De Librije gedragen, waarna de uitvaart in besloten kring plaatsvond.
De kracht van een chef die méér was dan zijn werk
Hoewel Jonnie Boer vooral bekend was als chef en restaurateur, werd tijdens het afscheid duidelijk dat zijn betekenis veel verder reikte. Hij was een mentor voor jonge chefs, een vriend voor vele collega’s, een ondernemer met visie en een vaderfiguur in zijn vakgebied.
Zijn creatieve geest, zijn nuchtere houding en zijn oprechte betrokkenheid bij mensen maakten hem geliefd in alle lagen van de samenleving. Hij bouwde aan meer dan een restaurant – hij bouwde aan een gemeenschap, waarin smaak, aandacht en kwaliteit centraal stonden.
Een afscheid dat recht doet aan een rijk leven
Het afscheid van Jonnie Boer was precies wat het moest zijn: persoonlijk, eigenzinnig en vol respect. Geen overdaad, maar wel doordachte symboliek. Geen show, maar wel zichtbaar vakmanschap – zelfs in het rouwproces.
Dat hij werd herdacht in zijn eigen keuken, omringd door mensen die hem écht kenden, maakt het moment uniek. Dit was geen publieke show, maar een liefdevol ritueel in de geest van Jonnie zelf: warm, creatief, met oog voor detail én voor de mensen om hem heen.
Een nalatenschap die blijft leven
Hoewel Jonnie Boer fysiek niet meer onder ons is, leeft zijn gedachtegoed voort. In De Librije, die onder leiding van zijn kinderen en Nelson Tanate verdergaat. In de chefs die hij inspireerde. In de boeken, gerechten en momenten die mensen met hem deelden.
Zijn d00d voelt als een gemis, maar zijn leven als een cadeau – aan Zwolle, aan de gastronomie, aan Nederland. Zoals één van de gasten het verwoordde bij het verlaten van De Librije:
“Jonnie kookte niet alleen met ingrediënten, hij kookte met hart. En dat proef je nog steeds.”
De toon is ogenschijnlijk geruststellend, maar onder de oppervlakte wringt er iets. Met een nieuwe boodschap op zijn eigen platform, Truth Social, probeert Donald Trump Europese bondgenoten kalm te houden over de toekomst van de NAVO. Tegelijkertijd zaait hij twijfel over de wederzijdse loyaliteit binnen het bondgenootschap. Het resultaat is een boodschap die zowel geruststelling als ondermijning in zich draagt — en die in Europa met argusogen wordt gelezen.
Een belofte met een voorbehoud
Trump schrijft dat de Verenigde Staten “er altijd zullen zijn” voor de NAVO, zelfs in het hypothetische geval dat het bondgenootschap er niet zou zijn voor Amerika. Op het eerste gezicht klinkt dat als een verzekering van solidariteit. Maar juist die toevoeging roept vragen op. Want waarom zo expliciet benadrukken dat die steun mogelijk eenrichtingsverkeer is?
Met die formulering lijkt Trump niet alleen bondgenoten te willen geruststellen, maar ook een boodschap af te geven aan zijn eigen achterban: dat de Verenigde Staten zich niet vanzelfsprekend afhankelijk moeten voelen van anderen. Het is een subtiel, maar betekenisvol verschil in toon dat past bij zijn bredere visie op internationale samenwerking.
Twijfel over wederkerigheid
Centraal in Trumps boodschap staat zijn twijfel over de vraag of de NAVO de Verenigde Staten daadwerkelijk zou steunen als het land in een ernstige crisis zou belanden. Hij stelt die vraag openlijk, zonder nuance of diplomatieke omweg. Daarmee suggereert hij dat solidariteit binnen het bondgenootschap volgens hem geen vanzelfsprekend gegeven is.
Voor veel Europese landen is juist dat principe — “één voor allen, allen voor één” — de kern van de NAVO. Het openlijk ter discussie stellen daarvan raakt aan het fundament van het bondgenootschap. Ook al zegt Trump niet letterlijk dat Amerika zich zou terugtrekken, de suggestie alleen al kan het gevoel van zekerheid aantasten.
De Verenigde Staten als spil van afschrikking
Trump benadrukt in zijn bericht opnieuw dat de Verenigde Staten volgens hem de enige echte militaire afschrikking vormen tegenover grootmachten als China en Rusland. In zijn visie worden deze landen vooral geïmponeerd door Amerikaanse militaire macht, en niet door het collectieve vermogen van de NAVO als geheel.
Daarmee plaatst hij Amerika nadrukkelijk boven de andere lidstaten. Europese landen zouden volgens die redenering vooral meeliften op de kracht en investeringen van Washington. Het is een beeld dat Trump al vaker heeft geschetst en dat aansluit bij zijn kritiek op landen die volgens hem te weinig bijdragen aan gezamenlijke defensie-uitgaven.
Kritiek op Europese defensie-inspanningen
Volgens Trump zou zonder Amerikaanse betrokkenheid de militaire afschrikking van de NAVO grotendeels verdwijnen. Hij suggereert dat Rusland en China in dat scenario nauwelijks respect of vrees zouden hebben voor het bondgenootschap. Dat is een stevige uitspraak, die voorbijgaat aan decennia van Europese defensieopbouw en gezamenlijke militaire capaciteiten.
Hoewel het waar is dat de Verenigde Staten een cruciale rol spelen binnen de NAVO, beschikken Europese landen samen over aanzienlijke middelen, technologie en expertise. De NAVO is juist ontworpen als collectief, waarin krachten worden gebundeld. Door die gezamenlijke kracht te reduceren tot vooral Amerikaanse macht, ontstaat een eenzijdig narratief.
Europese reacties: voorzichtig en bezorgd
In Europese hoofdsteden wordt Trumps boodschap met gemengde gevoelens ontvangen. Officieel overheerst voorzichtigheid: diplomaten en regeringsleiders benadrukken dat de NAVO sterker is dan individuele uitspraken en dat samenwerking de kern blijft. Tegelijk klinkt er achter de schermen bezorgdheid.
Want uitspraken als deze hebben impact, ook als ze niet gepaard gaan met direct beleid. Ze voeden twijfel, niet alleen bij regeringen, maar ook bij burgers. De vraag of de Verenigde Staten onder een mogelijk toekomstig presidentschap van Trump onvoorwaardelijk achter Europa blijven staan, wordt steeds vaker hardop gesteld.
Strategische communicatie of politieke druk?
Critici zien in Trumps woorden een vorm van strategische druk. Door twijfel te zaaien over Amerikaanse steun, zou hij Europese landen willen aansporen om meer te investeren in defensie en minder afhankelijk te worden van Washington. In dat licht is zijn boodschap minder een waarschuwing en meer een onderhandelingstactiek.
Tegelijkertijd is het risico van die benadering groot. Het herhaaldelijk ter discussie stellen van solidariteit kan juist datgene ondermijnen wat de NAVO sterk maakt: vertrouwen. En vertrouwen is in internationale veiligheid net zo belangrijk als tanks en vliegtuigen.
Het bredere plaatje
Trumps uitspraken passen in een langere lijn van sceptische opmerkingen over multilaterale samenwerking. Hij bekijkt internationale verbanden vooral door een kosten-batenbril, waarbij directe voordelen voor de Verenigde Staten centraal staan. Dat botst met de Europese visie, waarin stabiliteit, voorspelbaarheid en langdurige samenwerking vaak zwaarder wegen.
Voor Europa is de NAVO niet alleen een militair bondgenootschap, maar ook een politiek symbool van trans-Atlantische verbondenheid. Elke suggestie dat die verbondenheid conditioneel is, raakt aan dat beeld.
Een boodschap met dubbele bodem
Wat Trump precies beoogt met zijn recente uitlatingen, blijft onderwerp van interpretatie. Voorstanders zien een realist die duidelijke vragen stelt en eerlijk is over machtsverhoudingen. Tegenstanders zien een politicus die bewust onzekerheid creëert en daarmee geopolitieke stabiliteit onder druk zet.
Feit is dat zijn woorden, hoe kort ook, een lange schaduw werpen. In een tijd waarin internationale verhoudingen al gespannen zijn, worden uitspraken over loyaliteit en steun extra zwaar gewogen.
Conclusie
Donald Trumps boodschap aan Europa is allesbehalve eenduidig. Hij belooft steun aan de NAVO, maar koppelt die belofte aan twijfel en voorwaarden. Daarmee probeert hij tegelijkertijd gerust te stellen én zijn kritische visie op het bondgenootschap te benadrukken. Voor Europa is het opnieuw een herinnering aan hoe afhankelijk internationale veiligheid kan zijn van politieke toon en persoonlijke overtuigingen.
Of deze woorden uiteindelijk vooral bedoeld zijn als verkiezingsretoriek of als voorbode van concreet beleid, zal de toekomst uitwijzen. Maar duidelijk is dat ze het debat over de rol van de Verenigde Staten binnen de NAVO opnieuw hebben aangewakkerd — en dat debat zal voorlopig niet verstommen.