Algemeen
Grote kritiek op prinses Amalia tijdens herdenking op de Dam
Prinses Amalia kiest voor ingetogen aanwezigheid tijdens Herdenking: een stil gebaar vol betekenis
Op zaterdagavond 4 mei 2025 stond Nederland stil bij de Nationale Herdenking. Op de Dam in Amsterdam vond, zoals ieder jaar, de plechtigheid plaats waarbij slacht0ffers van oorl0g en gew*ld worden herdacht. Centraal stond opnieuw het besef dat vrijheid niet vanzelfsprekend is, en dat herdenken waardevol blijft — generatie op generatie.
Zoals gebruikelijk waren koning Willem-Alexander en koningin Máxima zichtbaar aanwezig bij de ceremonie. Zij legden samen een krans bij het Nationaal Monument en stonden tijdens het taptoesignaal en de twee minuten stilte tussen duizenden aanwezigen op het plein. Maar één lid van de koninklijke familie viel op door haar afwezigheid op de voorgrond: prinses Amalia.
De 21-jarige kroonprinses was dit jaar niet op het plein zichtbaar, maar volgde de plechtigheid vanuit het Paleis op de Dam, dat uitkijkt op het monument en het plein. Op enkele discreet genomen beelden is te zien hoe zij voorafgaand aan de herdenking het paleis binnenging, klaar om op haar eigen manier deel te nemen aan dit nationale moment van bezinning.
Een stille vorm van betrokkenheid
Hoewel Amalia tijdens de uitzending niet in beeld werd gebracht, is haar aanwezigheid achter de schermen veelzeggend. Zonder woorden maakte ze duidelijk dat zij onderdeel was van dit belangrijke ritueel, zij het op een rustige, ingetogen manier. Waarom zij ervoor koos de herdenking niet op het plein zelf bij te wonen, is niet officieel toegelicht. Toch kan deze keuze symbool staan voor haar nog altijd terughoudende rol binnen het publieke leven, waarin zij langzaam maar zeker haar plek inneemt als toekomstige koningin.
Veiligheidsredenen, persoonlijke voorkeur of de wens om ruimte te laten aan haar ouders tijdens dit officiële moment — het blijft gissen. Maar de essentie is helder: ook zonder zichtbaar aanwezig te zijn, nam Amalia haar verantwoordelijkheid. In stilte, met respect en in verbinding met het moment.
Herdenken in een veranderende tijd
De jaarlijkse herdenking op 4 mei kent een vast stramien, maar wordt steeds opnieuw ingevuld met actuele thema’s en persoonlijke verhalen. In de Nieuwe Kerk, direct naast de Dam, vond voorafgaand aan de ceremonie de jaarlijkse 4 mei-voordracht plaats. Dit keer was die in handen van journalist en presentator Philip Freriks, die een indrukwekkend en persoonlijk verhaal bracht.
Freriks sprak over zijn broer Jan, die in april 1945 omkwam op slechts negenjarige leeftijd, tijdens een militaire operatie in Groningen. De jonge Jan werd geraakt door zogeheten ‘friendly fire’ van Canadese bevrijders. Freriks vertelde hoe die gebeurtenis het leven van zijn familie voorgoed tekende. Zijn moeder gebruikte het woord ‘gesneuveld’ om betekenis te geven aan het verlies van haar zoon. Daarmee gaf ze hem een plaats binnen het grotere verhaal van vrijheid en bevrijding.
Het verhaal van Freriks raakte zichtbaar veel aanwezigen in de kerk en de mensen die thuis keken. Het liet zien hoe groot het persoonlijke verlies kan zijn binnen het collectieve herdenken. En hoe herinneringen — ook na tachtig jaar — nog springlevend kunnen zijn.
Een bescheiden rol, een duidelijke boodschap
Voor prinses Amalia is haar rol binnen de monarchie de afgelopen jaren langzaam maar zeker gegroeid. Toch kiest ze er regelmatig voor om de achtergrond op te zoeken tijdens plechtige momenten. De Nationale herdenking is een van de meest beladen gebeurtenissen op de koninklijke kalender. Dat zij ervoor koos om deze in stilte vanuit het Paleis op de Dam te volgen, toont haar bewustzijn van het moment én van haar eigen rol daarin.
Voor veel jongeren is herdenken iets wat ze meekrijgen van ouders, leraren of via televisie. Amalia vertegenwoordigt die jongere generatie — en laat tegelijk zien dat herdenken tijdloos is. Haar aanwezigheid, al is het niet fysiek tussen de mensen op de Dam, bevestigt haar verbondenheid met het verleden én met de plicht om dat verleden niet te vergeten.
Een land staat stil
Op de Dam stonden duizenden mensen in stilte bijeen. Het plein, gevuld met families, veteranen, scholieren en belangstellenden van alle leeftijden, werd even het hart van het herdenken. Twee minuten lang geen verkeer, geen stemmen, geen beweging — alleen stilte. Daarna volgden de nationale hymnes en muziekstukken, afgewisseld met sobere woorden en kransleggingen.
De kracht van 4 mei zit in de eenvoud. Geen groots spektakel, maar respect, reflectie en stilte. Een stilte die verbindt, troost en aanzet tot denken. Dat ook prinses Amalia dit moment op haar manier meebeleefde, benadrukt dat herdenken niet draait om zichtbaarheid, maar om aanwezigheid in de breedste zin van het woord.
Wat het betekent om stil te staan
Herdenking is geen moment van politieke stellingname of historische analyse. Het is een ritueel van her-innering. Een kans om stil te staan bij de offers die werden gebracht, bij mensen die hun vrijheid gaven voor die van ons. Maar ook een moment van bewustwording: dat vrijheid kwetsbaar blijft en dat waakzaamheid nodig is.
Dat besef is vandaag de dag relevanter dan ooit. Met oorl0gen die nog steeds woeden in verschillende delen van de wereld, is de boodschap van 4 mei er een die blijft weerklinken. ‘Opdat wij niet vergeten’ is geen slogan, maar een opdracht.
Toekomstig leiderschap in stilte zichtbaar
Amalia’s afwezigheid op het plein zal ongetwijfeld door sommigen als opvallend zijn ervaren. Maar wie goed kijkt, ziet juist in haar bescheidenheid een vorm van leiderschap. Niet alles hoeft met flair of grote woorden te gebeuren. Soms is aanwezig zijn, luisteren, en ruimte maken voor anderen krachtiger dan welke publieke toespraak ook.
Haar keuze toont aan dat zij zich bewust is van de gevoeligheid van het moment. En dat zij begrijpt dat verantwoordelijkheid ook betekent weten wanneer je op de voorgrond treedt — en wanneer je kiest voor de achtergrond. Voor een toekomstig staatshoofd is dat besef minstens zo belangrijk als het uitspreken van een officiële toespraak.
Het collectieve geheugen levend houden
Herdenking blijft een moment waarop Nederland terugblikt én vooruitkijkt. Het biedt ruimte voor persoonlijke verhalen, voor nieuwe generaties die vragen stellen en antwoorden zoeken. De aanwezigheid van mensen als Freriks en Amalia — ieder op hun eigen manier — verbindt verleden, heden en toekomst.
De ceremonie op de Dam eindigde zoals altijd met muziek, stilte en bloemen. Maar de impact reikte veel verder. In huiskamers, op dorpspleinen, in scholen en in gedachten werd meegedaan met dat ene moment van samenzijn en stilstand.
Prinses Amalia, de jonge vrouw die ooit koningin zal worden, was daar onderdeel van. Niet in het licht van de camera, maar wel in het hart van het ritueel. En misschien is dat wel precies wat dit moment zo krachtig maakt: dat we met z’n allen — zichtbaar of niet — blijven herdenken.
Het zorgde voor gefluister, opgetrokken wenkbrauwen en drukte op sociale media: Prinses Beatrix werd samen met Prins Constantijn en Prinses Laurentien gespot bij de opening van de twintigste editie van het Holland Dance Festival. Sommige aanwezigen en online toeschouwers spraken al snel over ‘opvallend’ of zelfs ‘vreemd’ gedrag van de voormalige koningin. Maar wie verder kijkt dan een paar losse beelden en korte observaties, ziet geen ongemak of misplaatste situatie. Wat zichtbaar werd, was iets anders: een diepgewortelde, levenslange liefde voor dans en podiumkunst.
Bevestiging van koninklijke aanwezigheid
De Rijksvoorlichtingsdienst bevestigde maandag dat het koninklijke drietal op 4 februari aanwezig was bij de feestelijke opening van het jubileumfestival. Die vond plaats in Amare in Den Haag, waar het Nederlands Dans Theater de openingsvoorstelling verzorgde. Het ging om een avond vol internationale choreografieën, muzikaliteit en expressieve beweging – precies het soort voorstelling dat al decennialang op warme belangstelling van prinses Beatrix kan rekenen.
Volgens betrokkenen was de voormalige koningin zichtbaar geraakt door wat zich op het podium afspeelde. Ze reageerde enthousiast, expressief en aandachtig. Voor sommigen viel dat buiten het beeld dat zij hebben van een lid van het koningshuis: beheerst, ingetogen en vooral onbewogen. Maar juist die interpretatie doet geen recht aan wie prinses Beatrix is, en al helemaal niet aan haar relatie met de danswereld.
Reacties uit de danswereld
In de danswereld zelf was er geen spoor van verbazing of kritiek. Integendeel. Samuel Wuersten, artistiek directeur van het Holland Dance Festival, sprak vol waardering over de aanwezigheid van de koninklijke gasten en in het bijzonder over prinses Beatrix.
“Wij zijn ontzettend blij dat prinses Beatrix, prins Constantijn en prinses Laurentien bij deze twintigste jubileumeditie aanwezig zijn,” liet hij weten. “En prinses Beatrix heeft zelf ook een jubileum met ons te vieren: maar liefst tien edities mochten wij haar verwelkomen bij onze internationale dansbiënnale.”
Die woorden onderstrepen hoe structureel haar betrokkenheid is. Het gaat hier niet om een eenmalig bezoek of een verplicht koninklijk optreden, maar om jarenlange, consequente steun aan de danssector.
Geen etiquette, maar authenticiteit
Volgens Wuersten is de betrokkenheid van prinses Beatrix allesbehalve oppervlakkig. “Met haar scherpe belangstelling en oprechte interesse kunnen we ons geen betere ambassadeur voor de dans wensen,” aldus de artistiek directeur. Dat zij soms zichtbaar meebeweegt op muziek, intens reageert op een choreografie of zich laat raken door emotie, is volgens kenners juist een kracht.
Waar sommigen ‘vreemd gedrag’ meenden te zien, herkennen mensen uit de kunstwereld iets heel anders: authenticiteit. Prinses Beatrix bezoekt voorstellingen niet vanuit protocol, maar vanuit persoonlijke fascinatie. Ze kijkt niet alleen, ze beleeft.
Dans als rode draad in haar leven
Dans vormt al jarenlang een rode draad in het leven van prinses Beatrix. Tijdens haar koningschap, maar ook na haar aftreden, bleef zij een trouwe bezoeker van dansvoorstellingen, opera’s en concerten. Ze staat bekend als iemand die zich grondig voorbereidt, choreografen kent bij naam en inhoudelijke vragen stelt na afloop van een voorstelling.
Juist daarom is haar aanwezigheid bij het Holland Dance Festival zo betekenisvol. Het festival geldt als een van de belangrijkste internationale dansbiënnales van Nederland en brengt vernieuwende choreografieën samen met gevestigde namen. Voor Beatrix is het geen onbekend terrein, maar een vertrouwde omgeving waar kunst en diepgang samenkomen.
Een jubileum met betekenis
De twintigste editie van het Holland Dance Festival is niet zomaar een editie. Het jubileum markeert twintig jaar internationale dans in Nederland, met producties die de grenzen van beweging, muziek en expressie opzoeken. Het festival vindt plaats van 4 tot en met 21 februari en strijkt neer in vijf steden: Den Haag, Delft, Rotterdam, Utrecht en Tilburg.
Gedurende deze weken staat Nederland volledig in het teken van dans, met gezelschappen van wereldniveau en jonge makers die experimenteren met nieuwe vormen. De aanwezigheid van prinses Beatrix bij de opening geeft het festival extra glans, maar ook erkenning.
Meer dan symboliek
Wat haar aanwezigheid extra bijzonder maakt, is dat zij al tien edities eerder haar opwachting maakte bij het festival. Dat betekent dat zij de ontwikkeling van het Holland Dance Festival van dichtbij heeft meegemaakt: van groeiende internationale reputatie tot een vaste plek in het culturele landschap.
Volgens insiders binnen het festival is haar steun ook inhoudelijk van waarde. “Ze kijkt niet alleen, ze ziet,” klinkt het. “En dat verschil voel je.” Dat maakt haar tot meer dan een symbolische ambassadeur. Ze is een betrokken toeschouwer met kennis van zaken.
De Jiří Kylián Ring
Op 4 februari werd tijdens het festival bovendien voor de elfde keer de prestigieuze Jiří Kylián Ring uitgereikt. Deze onderscheiding is bedoeld voor personen die een uitzonderlijke en inspirerende bijdrage hebben geleverd aan de ontwikkeling van de dans in Nederland.
De uitreiking van deze ring is een vast hoogtepunt binnen het festival en ligt prinses Beatrix nauw aan het hart. Ze heeft in het verleden meermaals haar waardering uitgesproken voor dansvernieuwers en makers die internationale erkenning wisten te combineren met artistieke diepgang.
Sociale media versus context
De ophef die ontstond na de opening laat vooral zien hoe snel beelden zonder context hun eigen leven gaan leiden op sociale media. Een expressieve reactie wordt losgeknipt van haar achtergrond, een emotionele betrokkenheid vertaald naar ‘opvallend gedrag’. Maar wie de geschiedenis kent, ziet juist consistentie.
Prinses Beatrix heeft zich nooit laten beperken door een strak keurslijf als het om kunstbeleving gaat. Ze heeft altijd ruimte gelaten voor emotie, verwondering en enthousiasme. Dat zij dat ook nu nog doet, getuigt niet van vreemdheid, maar van trouw blijven aan zichzelf.
Een kracht in plaats van een tekortkoming
Wat door sommigen misschien werd bestempeld als ‘gênant’ of ‘onwennig’, blijkt bij nadere beschouwing juist een kracht. Een voormalige koningin die zich durft te laten raken door kunst, die haar emoties niet wegdrukt om aan verwachtingen te voldoen, maar ze toelaat.
In de ogen van velen in de danswereld maakt dat haar onmisbaar. Niet als ceremoniële figuur, maar als mens die kunst serieus neemt. En precies dat is wat dans nodig heeft: aandacht, betrokkenheid en ruimte om te raken.
Het beeld van prinses Beatrix bij de opening van het Holland Dance Festival is daarmee geen curiositeit, maar een bevestiging. Van haar liefde voor dans. Van haar rol als stille, maar krachtige pleitbezorger voor de kunsten. En van het feit dat echte betrokkenheid soms zichtbaar mag zijn.