Algemeen
Rechterhand Matthijs van Nieuwkerk doet boekje open: ´Hij moet écht bang zijn!´
Dieuwke Wynia, jarenlang eindredacteur en hoofdredacteur van De Wereld Draait Door, heeft besloten haar kant van het verhaal te vertellen. Met haar publicaties op de Amerikaanse website Substack geeft ze een inkijkje in de sfeer achter de schermen van het populaire programma. En dat belooft weinig goeds voor Matthijs van Nieuwkerk.
Explosieve onthullingen
Dieuwke begon twintig jaar geleden bij de start van De Wereld Draait Door als samensteller en groeide later uit tot een van de belangrijkste krachten achter het programma. Maar in die periode zag ze ook de schaduwzijde van de redactie.
,,Er is veel over mij gezegd en geschreven, maar míjn verhaal ontbrak. Daarom publiceer ik het hier (dieuwkewynia.substack.com). In Je mist meer dan je ziet post ik over mijn ervaringen achter de schermen,” schrijft ze.
Eén van de eerste personen die ze bespreekt, is Ewart van der Horst, voormalig eindredacteur van het programma. Volgens Dieuwke stond hij bekend om zijn onvoorspelbare gedrag. ,,Van der Horsts leiderschapsstijl was grillig en onvoorspelbaar. Hij kon onverwachts in woede uitbarsten, schreeuwen of tegen prullenbakken schoppen. Dit zorgde regelmatig voor een ongemakkelijke en soms zelfs pesterige sfeer op de redactie.”
Zelfde fouten als voorgangers
Toen Van der Horst in 2008 vertrok, nam Dieuwke zijn functie over. Ze had zich voorgenomen het anders te doen, maar nu geeft ze toe dat ze in sommige valkuilen is getrapt.
,,Toen ik zelf aan het roer kwam te staan, nam ik me voor het anders te doen. Maar zonder het te beseffen had ik gewoontes overgenomen die ik juist afkeurde. Pas later drong tot me door dat collega’s onder mijn leiding vergelijkbare ervaringen hadden als ik destijds onder Van der Horst, Karel van de Graaf en vele anderen.”
Deze bekentenis roept vragen op over de cultuur binnen De Wereld Draait Door. Als zelfs Dieuwke erkent dat er sprake was van grensoverschrijdend gedrag, hoe diep zat dit probleem dan verankerd in de redactie?
Wat betekent dit voor Matthijs?
Dieuwke heeft aangekondigd dat ze in de komende weken dieper zal ingaan op haar tijd bij De Wereld Draait Door en de werkcultuur binnen het programma. En dat is geen goed nieuws voor Matthijs van Nieuwkerk.
Volgens weekblad Privé kunnen haar onthullingen ervoor zorgen dat hij definitief uit beeld verdwijnt. ,,Hij mag dan na zijn mislukte rentree bij RTL zeggen dat hij geen nieuwe plannen heeft om terug te keren op televisie, de kans is groot dat de komende onthullingen van zijn voormalige rechterhand Dieuwke dat ook onmogelijk maken,” schrijft het blad.
Einde carrière?
Na de eerdere beschuldigingen rondom zijn gedrag op de redactie heeft Matthijs van Nieuwkerk al een flinke klap gekregen. Zijn geplande comeback bij RTL mislukte en sindsdien is hij niet meer op televisie verschenen. Als Dieuwke nu met nieuwe details komt die zijn positie verder ondermijnen, lijkt een terugkeer helemaal uitgesloten.
Het is de vraag hoe diepgaand haar onthullingen zullen zijn en of ze direct naar Matthijs wijzen. Maar één ding is zeker: de komende weken beloven spannend te worden voor de ooit zo gevierde presentator.
Wat jarenlang in Den Haag werd gezien als een vanzelfsprekende, bijna vanzelfsprekende alliantie, lijkt definitief tot het verleden te behoren. De politieke samenwerking tussen Rob Jetten (D66) en Jesse Klaver (GroenLinks/PvdA) vertoont diepe scheuren en volgens ingewijden is van echte chemie nauwelijks nog sprake. Waar zij ooit als een soort progressief “power couple” werden beschouwd — eensgezind, zichtbaar en ideologisch verbonden — is nu vooral afstand, irritatie en wederzijds onbegrip voelbaar.
De breuk is niet plotseling ontstaan. Ze is het resultaat van weken, zo niet maanden, van oplopende spanningen, botsende strategieën en fundamenteel verschillende visies op hoe politiek bedrijven er in deze fase uit moet zien. Recente debatten maakten pijnlijk duidelijk dat wat ooit als complementair werd gezien, nu vooral schuurt.
Van bondgenoten naar tegenpolen
Jetten en Klaver stonden jarenlang symbool voor de progressieve samenwerking in Nederland. In talkshows, Kamerdebatten en klimaattoppen waren ze vaak samen te zien. De één scherp en ideologisch, de ander verbindend en strategisch. Samen vormden ze een herkenbaar front tegen rechts-populistische stromingen, tegen stilstand in klimaatbeleid en tegen groeiende ongelijkheid.
Die samenwerking werkte, zolang de omstandigheden relatief overzichtelijk waren en de vijand duidelijk. Maar nu de politieke realiteit complexer is geworden — met fragiele meerderheden, moeizame coalities en electorale druk — blijken hun verschillen steeds minder te overbruggen.
De hypotheekrenteaftrek als breekpunt
Het dossier dat de onderlinge spanningen definitief zichtbaar maakte, is de afbouw van de hypotheekrenteaftrek. Een thema dat al jaren gevoelig ligt, niet alleen in de Kamer, maar ook bij kiezers.
Voor Jesse Klaver is de positie helder en al lange tijd onveranderd: het systeem is ongelijk, bevoordeelt hogere inkomens en moet fundamenteel worden hervormd. Het is voor hem een ideologisch kernpunt, passend bij zijn bredere visie op herverdeling en rechtvaardigheid.
Rob Jetten staat daar anders in. Hoewel hij inhoudelijk niet per se tegen hervorming is, bevindt hij zich in een politieke werkelijkheid waarin compromissen onvermijdelijk zijn. Regeren betekent voor hem: stappen zetten die haalbaar zijn, ook als ze niet ideaal zijn.
Tijdens een recent debat probeerde Jetten de scherpe randjes af te vijlen:
“We hebben gekeken naar wat nodig is om de woningmarkt gezonder te maken. De experts zijn duidelijk: op lange termijn moet je ervan af.”
Het was een typische Jetten-zin: inhoudelijk richtinggevend, maar voorzichtig geformuleerd. Voor Klaver was dat precies het probleem. Waar hij helderheid en durf wil, ziet hij bij Jetten terughoudendheid en afzwakking.
“Er zijn al zoveel breekpunten gepasseerd…”
Het moment waarop de spanning echt voelbaar werd, kwam toen Jetten zichtbaar vermoeid in de plenaire zaal zei:
“Er zijn al zoveel breekpunten gepasseerd de afgelopen weken…”
Die opmerking ging over meer dan alleen de hypotheekrenteaftrek. Voor veel waarnemers klonk het als een verzuchting van iemand die het gevoel heeft voortdurend over zijn eigen grenzen te moeten gaan. Alsof hij probeerde een samenwerking in stand te houden die intern al was vastgelopen.
Volgens insiders is dit precies waar het misging. Jetten voelt zich steeds vaker klemgezet tussen zijn eigen partij, coalitiepartners en de verwachtingen van progressieve bondgenoten. Klaver, zo wordt gefluisterd, zou vinden dat Jetten te snel toegeeft en te weinig strijdt.
Idealisme versus pragmatisme
De kern van het conflict lijkt te liggen in hun politieke karakter.
Jesse Klaver blijft de idealist. De politicus van grote woorden, duidelijke lijnen en principiële standpunten. Voor hem is politiek in de eerste plaats een moreel kompas: je staat ergens voor, en daar wijk je niet zomaar van af.
Rob Jetten is de pragmaticus. Iemand die gelooft in vooruitgang via haalbare stappen, via onderhandelingen en via het zoeken naar meerderheden. Voor hem is politiek niet alleen zeggen wat juist is, maar vooral zorgen dat er íets gebeurt.
Ooit vulden die rollen elkaar aan. Nu botsen ze frontaal.
De druk van regeren
De huidige politieke constellatie maakt de situatie extra explosief. Op het dossier van de hypotheekrenteaftrek staan de partijen lijnrecht tegenover elkaar:
-
D66 wil afbouw
-
CDA staat daar inmiddels ook voor open
-
VVD wil er absoluut niet aan tornen
Jetten zit daarmee gevangen tussen twee werelden. Aan de ene kant de progressieve visie die hij deelt met Klaver, aan de andere kant de compromissen die nodig zijn om überhaupt beleid van de grond te krijgen.
Klaver heeft die druk niet in dezelfde mate. Als oppositieleider kan hij scherper zijn, duidelijker, minder gebonden aan bestuurlijke realiteit. Dat verschil in positie vergroot het onderlinge onbegrip.
Een insider vatte het treffend samen:
“Jesse vindt dat Rob te veel toegeeft. Dat hij te snel buigt. Dat knaagt.”
Een symbolisch moment
Het debat dat onlangs viraal ging op sociale media wordt inmiddels gezien als het symbolische eindpunt van hun politieke band. Klaver keek zichtbaar weg terwijl Jetten sprak. Jetten klonk vermoeid, minder energiek dan normaal.
Het was geen explosieve ruzie, geen harde woordenwisseling. Maar juist die stilte, die afstand, zei alles. Het deed denken aan twee mensen die op een feest naast elkaar staan, maar elkaar niet meer aankijken.
Wat betekent dit voor progressief Nederland?
De verwijdering tussen Jetten en Klaver is meer dan een persoonlijk conflict. Ze staat symbool voor een bredere spanning binnen progressief Nederland:
-
idealisten versus pragmatisten
-
principes versus compromissen
-
harten versus hoofden
De vraag die nu boven de markt hangt, is hoe duurzaam progressieve samenwerking nog is als de onderlinge vertrouwensband zo zichtbaar beschadigd is.
Vooruitblik: wat nu?
Met nieuwe formatierondes in het vooruitzicht wordt de situatie extra precair. Wie trekt straks met wie op? En belangrijker: wie durft nog te bouwen op een bondgenootschap dat zo openlijk is gescheurd?
Voorlopig lijkt de politieke “liefde” tussen Rob Jetten en Jesse Klaver verdwenen. Wat overblijft, is een kille professionaliteit — en de wetenschap dat zelfs de sterkste allianties kunnen bezwijken onder druk.
In Den Haag wordt inmiddels gefluisterd dat dit niet zomaar een tijdelijke crisis is, maar een structurele breuk. Of die ooit nog te lijmen valt, is hoogst onzeker. Eén ding is duidelijk: het tijdperk waarin Jetten en Klaver vanzelfsprekend samen optrokken, lijkt voorbij.