Algemeen
Verboden glamour kiekjes van Willem Alexander en Máxima dan toch online!
Wanneer Koning Willem-Alexander, Koningin Máxima of de prinsessen Amalia, Alexia en Ariane in het wild worden gefotografeerd, mag dit niet zomaar online worden geplaatst. Dit is geregeld via de ‘mediacode’.
De mediacode zorgt ervoor dat de privacy van het koninklijk gezin wordt beschermd door te bepalen dat beelden buiten officiële evenementen niet zonder toestemming mogen worden gebruikt. Echter, deze mediacode krijgt steeds meer kritiek, en er ontstaan vaak discussies over of foto’s van het gezin, buiten officiële gebeurtenissen, door de media kunnen worden gebruikt.
Aangezien het Koningshuis wordt gefinancierd door belastinggeld, willen veel mensen meer weten over wat de leden van het Koningshuis allemaal doen. Ze zijn benieuwd hoe ze vakantie vieren en met wie ze omgaan. Critici vinden dat hoewel de leden van het Koningshuis geen publiek bezit zijn, er best wat meer openheid mag zijn.
De mediacode geldt echter niet altijd alleen in Nederland, vooral niet wanneer een lid van het Koningshuis in het buitenland onfortuinlijk wordt gefotografeerd.
Zo heeft de Koning een Duits blad al eens ‘dwingend gevraagd’ om een foto offline te halen. Maar aangezien de mediacode niet in het buitenland geldt, kan het alleen bij vragen blijven, zoals ook het geval was in Argentinië.
Onlangs zijn Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima samen met prinsessen Amalia en Alexia gespot in Griekenland. Opvallend was dat ze niet alleen waren; prinses Ariane ontbrak, maar de rest van het gezin was in gezelschap van beroemdheden.
Het Argentijnse blad Hola! publiceerde vakantiefoto’s van het gezin op luxe jachten, waaronder de Wajer 55 en de TM Blue One, een superjacht ter waarde van 15 miljoen euro van modeontwerper Valentino Garavani. De Oranjes waren op deze jachten te zien samen met de oprichter van het modemerk Valentino en de beroemde actrice Anne Hathaway, die in 2013 een Oscar won voor haar rol in “Les Misérables”.
De Nederlandse media zijn terughoudend met het plaatsen van deze foto’s vanwege de mediacode, maar op Twitter zijn ze inmiddels wel openbaar verschenen.
Evert Santegoeds, een bekende Nederlandse journalist, uitte zijn frustratie over de mediacode: “We zagen foto’s in Argentijnse bladen van de Oranjes op vakantie voordat ze naar Parijs gingen en daar zitten ze op het super-de-luxe jacht van Valentino, de kledingontwerper van onder andere Máxima’s trouwjurk.
Op dat schip zit ook Anne Hathaway, dus de Oranjes gaan tegenwoordig voor glamour. Ze zitten met z’n allen op dat schip. Ja, die foto’s mogen we in Argentinië wel zien en bij ons niet, door die mediacode.”
Guido den Aantrekker, een andere journalist, voegde hieraan toe: “De mediacode is volledig eenzijdig bedacht door Willem-Alexander. Als journalist kun je je daar wel of niet aan houden. De consequentie als je je er niet aan houdt, is dat je wordt uitgesloten.”
Deze opmerkingen illustreren de groeiende onvrede over de mediacode en de uitdagingen die journalisten ervaren bij het verslag doen over het privéleven van het Nederlandse koningshuis. De discussie blijft gaande over hoe ver de privacybescherming van publieke figuren mag gaan, vooral als het om met belastinggeld gefinancierde instellingen gaat.
De Nederlandse monarchie staat bekend om haar duidelijkheid en stabiliteit. Al jaren is vastgelegd hoe de lijn van troonopvolging eruitziet en wie, wanneer het moment daar is, het staatshoofd van Nederland zal worden. Toch duiken er met enige regelmaat geruchten op die die ogenschijnlijke zekerheid ter discussie stellen. Ook nu weer klinkt de vraag: zou niet kroonprinses Amalia, maar prins Constantijn ooit de troon kunnen bestijgen?
De vaste lijn van opvolging
Volgens de Nederlandse Grondwet is de volgorde van troonopvolging helder. De oudste zoon of dochter van de regerende monarch is de eerste in lijn. In het geval van Nederland betekent dat dat prinses Amalia sinds haar achttiende officieel kroonprinses is en daarmee de beoogde toekomstige koningin. Haar positie is wettelijk vastgelegd en er bestaat weinig ruimte voor interpretatie.
Toch zorgen historische voorbeelden en politieke opmerkingen ervoor dat sommige mensen zich afvragen of er uitzonderingen mogelijk zijn. Die twijfel wordt niet zozeer gevoed door wat er in Nederland gebeurt, maar vooral door wat men in het buitenland heeft gezien.
Het Belgische voorbeeld blijft nazinderen
Een vaak aangehaald precedent komt uit België. Na het overlijden van koning Boudewijn in 1993 werd niet kroonprins Filip onmiddellijk koning, maar zijn jongere broer Albert. Boudewijn had geen kinderen, waardoor de opvolging automatisch doorschoof naar zijn broer. Albert II werd daardoor koning, terwijl Filip pas jaren later de troon besteeg.
Dit voorbeeld leidt soms tot de gedachte dat ook in Nederland een ‘tussenoplossing’ mogelijk zou zijn, waarbij een oudere, meer ervaren familielid tijdelijk het koningschap op zich neemt. In dat kader wordt de naam van prins Constantijn genoemd.
Pieter Omtzigt brengt de discussie opnieuw op gang
De recente opleving van deze speculaties is mede te danken aan opmerkingen van Pieter Omtzigt. Hij wees erop dat Constantijn, als broer van de koning, formeel nog altijd dicht bij de troon staat. Mocht er zich in de komende jaren iets onverwachts voordoen met koning Willem-Alexander, dan zou volgens sommigen een scenario denkbaar zijn waarin Constantijn een rol speelt.
Die suggestie zorgde voor discussie, maar riep ook veel vragen op. Want hoe realistisch is zo’n scenario eigenlijk, gezien de Nederlandse wetgeving en de huidige situatie binnen het koningshuis?
Constantijn zelf is duidelijk
Prins Constantijn heeft zelf geen ruimte gelaten voor twijfel. In een interview met NPO Radio 1 reageerde hij nuchter en resoluut op de geruchten. Hij benadrukte dat Amalia volwassen is, goed voorbereid en volledig in staat om haar toekomstige rol te vervullen. Daarmee maakte hij duidelijk dat hij zichzelf niet ziet als alternatief of tijdelijke oplossing.
Zijn reactie werd door veel kenners gezien als logisch en passend bij de manier waarop de Nederlandse monarchie functioneert. Anders dan in België, waar de situatie destijds uitzonderlijk was, is er in Nederland geen sprake van een vacuüm of onduidelijkheid.
De wet laat weinig ruimte voor interpretatie
Constitutioneel gezien is de zaak helder. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan van de vaste lijn worden afgeweken, bijvoorbeeld wanneer de troonopvolger minderjarig is of vrijwillig afstand doet van haar rechten. Dat is bij Amalia niet aan de orde. Ze is inmiddels twintig jaar, heeft haar rol officieel aanvaard en bereidt zich al jaren voor op haar toekomstige taken.
Experts benadrukken dan ook dat het scenario waarin Constantijn de troon zou bestijgen juridisch uiterst onwaarschijnlijk is. De Nederlandse monarchie is juist ingericht om continuïteit te waarborgen en onzekerheid te voorkomen.
Waarom blijven de geruchten toch terugkomen?
Dat de discussie telkens opnieuw opduikt, heeft volgens royaltykenners vooral te maken met nieuwsgierigheid en vergelijkingen met andere koningshuizen. Bovendien leeft bij een deel van het publiek de gedachte dat ervaring en leeftijd doorslaggevend zouden moeten zijn bij zo’n belangrijke functie.
Toch is die redenering niet in lijn met hoe de Nederlandse monarchie werkt. Het koningschap is geen functie waarvoor wordt gesolliciteerd op basis van cv of levenservaring, maar een rol die voortkomt uit erfopvolging en langdurige voorbereiding.
Amalia’s groeiende rol
De afgelopen jaren heeft Amalia steeds meer verantwoordelijkheid gekregen. Ze verschijnt vaker in het openbaar, neemt deel aan officiële gelegenheden en bouwt langzaam haar eigen profiel op. Daarbij wordt ze begeleid door haar ouders en door ervaren adviseurs binnen het hof.
Dat proces is bewust geleidelijk. Het moet haar de ruimte geven om te groeien in haar rol zonder overhaast in de schijnwerpers te staan. Juist die zorgvuldige aanpak onderstreept dat het koningshuis rekent op haar toekomst als staatshoofd.
De positie van Constantijn
Prins Constantijn heeft zelf een heel andere rol binnen de koninklijke familie. Hij houdt zich vooral bezig met technologische innovatie, start-ups en internationale samenwerking. Zijn werkveld ligt duidelijk buiten de dagelijkse koninklijke taken, en daar voelt hij zich zichtbaar op zijn plek.
Dat hij af en toe wordt genoemd in speculaties over troonopvolging, lijkt dan ook meer te zeggen over de behoefte aan discussie dan over een reële kans op verandering.
Stabiliteit als kernwaarde
Wat de Nederlandse monarchie onderscheidt, is de nadruk op stabiliteit en voorspelbaarheid. Juist in tijden van maatschappelijke en politieke veranderingen biedt die continuïteit een gevoel van rust. Het telkens weer ter discussie stellen van de opvolging past daar eigenlijk niet bij.
Zowel vanuit juridisch oogpunt als vanuit de houding van de betrokkenen zelf is er weinig reden om te twijfelen aan de huidige lijn. Amalia is en blijft de kroonprinses, en Constantijn heeft duidelijk gemaakt dat hij die rol volledig respecteert.
Geen reden tot zorgen
Voor wie het koningshuis een warm hart toedraagt, is de conclusie geruststellend. De geruchten over een alternatieve troonopvolging zijn vooral voer voor debat en speculatie, maar missen een solide basis. De wet is duidelijk, de betrokkenen zijn eensgezind en de voorbereiding van Amalia verloopt volgens plan.
Zolang koning Willem-Alexander zijn taken vervult, blijft de toekomst nog even toekomstmuziek. En mocht het moment ooit komen dat hij het stokje overdraagt, dan ligt dat stokje klaar voor zijn oudste dochter. Prins Constantijn heeft dat zelf nog maar eens bevestigd: er is geen twijfel over wie de volgende vorstin van Nederland zal zijn.