Algemeen
Dochter en schoonzoon lachen me uit vanwege mijn tattoo op 75-jarige leeftijd
Op een heldere, zonnige ochtend in de historische straten van New Orleans, nam Elis, een energieke 75-jarige, een besluit dat haar tweede jeugd zou inluiden.
Na maanden van overpeinzing stapte ze een plaatselijke tattooshop binnen, een plek die bruiste van creativiteit en vrijgevochten geesten. Dit was voor haar meer dan een impuls; het was een viering van levenslange veerkracht en een affiniteit met de jeugdige durf die ze altijd had gekoesterd.
Elis koos een delicaat ontwerp dat haar levensverhaal vertelde—een samenvloeiing van symbolen die haar liefde voor het leven en haar doorstaan van tegenslagen representeerden. Toen de tatoeage voltooid was, voelde ze een ongekende opwinding en bevrijding, alsof ze een nieuw hoofdstuk van haar leven had ontsloten waarin haar leeftijd geen enkele beperking vormde.
Vol anticipatie en nieuw verworven zelfvertrouwen nodigde Elis haar familie uit voor een intieme bijeenkomst, verlangend naar hun goedkeuring en misschien zelfs bewondering.
Ze stelde zich de verraste en positieve reacties van haar geliefden voor, een versterking van de banden die hen verenigden. Maar de realiteit was scherp en bitter. Toen haar dochter de tatoeage zag, veranderde haar gezichtsuitdrukking van neutraal naar openlijke afkeuring.
Met een scherpe stem vol ongeloof vroeg ze Elis wat haar bezielde, en merkte op dat het gedrag ‘ongepast’ en ‘belachelijk’ was voor iemand van haar leeftijd.
Deze woorden sneden diep, maar nog pijnlijker was de reactie van haar schoonzoon, die in lachen uitbarstte en niet kon geloven dat zijn schoonmoeder, die hij altijd had gerespecteerd, zo’n ‘jeugdige fout’ kon maken.
Hun lachen en spot drongen door tot de kern van Elis’ zelfrespect en lieten haar achter met een mengeling van verdriet en vastberadenheid.
Ondanks de pijn veroorzaakt door de reacties van haar familie, besloot Elis dat ze niet zou toestaan dat deze ervaring haar definieerde. Ze gebruikte de situatie als een katalysator voor verandering, niet alleen voor zichzelf, maar ook voor degenen om haar heen. Ze beraamde een plan om haar schoonzoon, een man die droomde van rijkdom zonder de inspanning, een spiegel voor te houden die zijn eigen tekortkomingen zou onthullen.
Met de hulp van een getalenteerde vriend die zich voordeed als professionele aannemer, stelde ze een lijst op van huishoudelijke taken die elke verantwoordelijke volwassene zou moeten kunnen uitvoeren. Toen haar schoonzoon geconfronteerd werd met de realiteit van zijn onkunde, voelde hij de volle omvang van zijn gebrek aan praktische vaardigheden—een pijnlijke, maar noodzakelijke les in nederigheid en zelfreflectie.
De ongemakkelijke waarheden die die dag aan het licht kwamen, dienden als een wake-up call voor Elis’ schoonzoon, die zijn onvermogen niet langer kon negeren. Hij begon langzaam de verantwoordelijkheden te aanvaarden die hij zo lang had vermeden, gedreven door de vernedering en de stille aanmoediging van zijn schoonmoeder.
Elis, aan de andere kant, zag haar familie’s nieuwe waardering voor haar onafhankelijkheid en vastberadenheid. Ze bleef haar eigen pad volgen, haar leven verrijkend met nieuwe avonturen, vrienden en zelfs romantische belangen, wat haar de vrijheid gaf om te leven zonder de beperkingen die de samenleving vaak oplegt aan de ‘oudere’ generatie.
Wat jarenlang in Den Haag werd gezien als een vanzelfsprekende, bijna vanzelfsprekende alliantie, lijkt definitief tot het verleden te behoren. De politieke samenwerking tussen Rob Jetten (D66) en Jesse Klaver (GroenLinks/PvdA) vertoont diepe scheuren en volgens ingewijden is van echte chemie nauwelijks nog sprake. Waar zij ooit als een soort progressief “power couple” werden beschouwd — eensgezind, zichtbaar en ideologisch verbonden — is nu vooral afstand, irritatie en wederzijds onbegrip voelbaar.
De breuk is niet plotseling ontstaan. Ze is het resultaat van weken, zo niet maanden, van oplopende spanningen, botsende strategieën en fundamenteel verschillende visies op hoe politiek bedrijven er in deze fase uit moet zien. Recente debatten maakten pijnlijk duidelijk dat wat ooit als complementair werd gezien, nu vooral schuurt.
Van bondgenoten naar tegenpolen
Jetten en Klaver stonden jarenlang symbool voor de progressieve samenwerking in Nederland. In talkshows, Kamerdebatten en klimaattoppen waren ze vaak samen te zien. De één scherp en ideologisch, de ander verbindend en strategisch. Samen vormden ze een herkenbaar front tegen rechts-populistische stromingen, tegen stilstand in klimaatbeleid en tegen groeiende ongelijkheid.
Die samenwerking werkte, zolang de omstandigheden relatief overzichtelijk waren en de vijand duidelijk. Maar nu de politieke realiteit complexer is geworden — met fragiele meerderheden, moeizame coalities en electorale druk — blijken hun verschillen steeds minder te overbruggen.
De hypotheekrenteaftrek als breekpunt
Het dossier dat de onderlinge spanningen definitief zichtbaar maakte, is de afbouw van de hypotheekrenteaftrek. Een thema dat al jaren gevoelig ligt, niet alleen in de Kamer, maar ook bij kiezers.
Voor Jesse Klaver is de positie helder en al lange tijd onveranderd: het systeem is ongelijk, bevoordeelt hogere inkomens en moet fundamenteel worden hervormd. Het is voor hem een ideologisch kernpunt, passend bij zijn bredere visie op herverdeling en rechtvaardigheid.
Rob Jetten staat daar anders in. Hoewel hij inhoudelijk niet per se tegen hervorming is, bevindt hij zich in een politieke werkelijkheid waarin compromissen onvermijdelijk zijn. Regeren betekent voor hem: stappen zetten die haalbaar zijn, ook als ze niet ideaal zijn.
Tijdens een recent debat probeerde Jetten de scherpe randjes af te vijlen:
“We hebben gekeken naar wat nodig is om de woningmarkt gezonder te maken. De experts zijn duidelijk: op lange termijn moet je ervan af.”
Het was een typische Jetten-zin: inhoudelijk richtinggevend, maar voorzichtig geformuleerd. Voor Klaver was dat precies het probleem. Waar hij helderheid en durf wil, ziet hij bij Jetten terughoudendheid en afzwakking.
“Er zijn al zoveel breekpunten gepasseerd…”
Het moment waarop de spanning echt voelbaar werd, kwam toen Jetten zichtbaar vermoeid in de plenaire zaal zei:
“Er zijn al zoveel breekpunten gepasseerd de afgelopen weken…”
Die opmerking ging over meer dan alleen de hypotheekrenteaftrek. Voor veel waarnemers klonk het als een verzuchting van iemand die het gevoel heeft voortdurend over zijn eigen grenzen te moeten gaan. Alsof hij probeerde een samenwerking in stand te houden die intern al was vastgelopen.
Volgens insiders is dit precies waar het misging. Jetten voelt zich steeds vaker klemgezet tussen zijn eigen partij, coalitiepartners en de verwachtingen van progressieve bondgenoten. Klaver, zo wordt gefluisterd, zou vinden dat Jetten te snel toegeeft en te weinig strijdt.
Idealisme versus pragmatisme
De kern van het conflict lijkt te liggen in hun politieke karakter.
Jesse Klaver blijft de idealist. De politicus van grote woorden, duidelijke lijnen en principiële standpunten. Voor hem is politiek in de eerste plaats een moreel kompas: je staat ergens voor, en daar wijk je niet zomaar van af.
Rob Jetten is de pragmaticus. Iemand die gelooft in vooruitgang via haalbare stappen, via onderhandelingen en via het zoeken naar meerderheden. Voor hem is politiek niet alleen zeggen wat juist is, maar vooral zorgen dat er íets gebeurt.
Ooit vulden die rollen elkaar aan. Nu botsen ze frontaal.
De druk van regeren
De huidige politieke constellatie maakt de situatie extra explosief. Op het dossier van de hypotheekrenteaftrek staan de partijen lijnrecht tegenover elkaar:
-
D66 wil afbouw
-
CDA staat daar inmiddels ook voor open
-
VVD wil er absoluut niet aan tornen
Jetten zit daarmee gevangen tussen twee werelden. Aan de ene kant de progressieve visie die hij deelt met Klaver, aan de andere kant de compromissen die nodig zijn om überhaupt beleid van de grond te krijgen.
Klaver heeft die druk niet in dezelfde mate. Als oppositieleider kan hij scherper zijn, duidelijker, minder gebonden aan bestuurlijke realiteit. Dat verschil in positie vergroot het onderlinge onbegrip.
Een insider vatte het treffend samen:
“Jesse vindt dat Rob te veel toegeeft. Dat hij te snel buigt. Dat knaagt.”
Een symbolisch moment
Het debat dat onlangs viraal ging op sociale media wordt inmiddels gezien als het symbolische eindpunt van hun politieke band. Klaver keek zichtbaar weg terwijl Jetten sprak. Jetten klonk vermoeid, minder energiek dan normaal.
Het was geen explosieve ruzie, geen harde woordenwisseling. Maar juist die stilte, die afstand, zei alles. Het deed denken aan twee mensen die op een feest naast elkaar staan, maar elkaar niet meer aankijken.
Wat betekent dit voor progressief Nederland?
De verwijdering tussen Jetten en Klaver is meer dan een persoonlijk conflict. Ze staat symbool voor een bredere spanning binnen progressief Nederland:
-
idealisten versus pragmatisten
-
principes versus compromissen
-
harten versus hoofden
De vraag die nu boven de markt hangt, is hoe duurzaam progressieve samenwerking nog is als de onderlinge vertrouwensband zo zichtbaar beschadigd is.
Vooruitblik: wat nu?
Met nieuwe formatierondes in het vooruitzicht wordt de situatie extra precair. Wie trekt straks met wie op? En belangrijker: wie durft nog te bouwen op een bondgenootschap dat zo openlijk is gescheurd?
Voorlopig lijkt de politieke “liefde” tussen Rob Jetten en Jesse Klaver verdwenen. Wat overblijft, is een kille professionaliteit — en de wetenschap dat zelfs de sterkste allianties kunnen bezwijken onder druk.
In Den Haag wordt inmiddels gefluisterd dat dit niet zomaar een tijdelijke crisis is, maar een structurele breuk. Of die ooit nog te lijmen valt, is hoogst onzeker. Eén ding is duidelijk: het tijdperk waarin Jetten en Klaver vanzelfsprekend samen optrokken, lijkt voorbij.