Algemeen
IJskoude sneeuwval in aantocht: ‘Wit landschap’
Er staat aanzienlijk kouder weer voor de deur. Hoewel donderdag nog opmerkelijk mild is, markeert dit slechts een tijdelijke uitzondering.
Vanaf vrijdag zal een ijzige wind Nederland doorkruisen en na
het weekend zullen we te maken krijgen met onmiskenbaar koude
temperaturen.
IJskoude regen en soms zelfs natte sneeuw staan op het menu, en
in de hoger gelegen delen van het land is zelfs een plaatselijk wit
landschap niet uitgesloten als de sneeuwval wat intenser wordt.
Donderdagavond brengt een noordwestenwind met zich mee en een
regengebied trekt van noord naar zuid over het land.
Meteoroloog Jaco van Wezel van Weeronline meldt: “Na de passage
van de regenzone zal er koelere lucht ons land binnenstromen,
vergezeld van een sterke toename van de wind.”
Vanaf donderdagavond tot en met zondag zullen buien vanaf de
Noordzee over Nederland trekken, waarbij hagel mogelijk is.
Op sommige plekken kunnen zelfs de eerste sneeuwvlokken van het
seizoen worden waargenomen, en bij zwaardere buien is onweer zelfs
een mogelijkheid.
De middagtemperaturen zullen schommelen tussen 5 en 7 graden,
terwijl de nacht van zaterdag op zondag in opklaringsgebieden zelfs
tot rond het vriespunt kan dalen.
Tot en met zaterdag blijft het winderig, wat het koude gevoel
versterkt. De gevoelstemperatuur zal rond de 1 à 2 graden boven nul
liggen.
Vrijdag kunnen er zware windstoten van ongeveer 75 kilometer per
uur voorkomen, en in de kustprovincies kunnen deze snelheden
oplopen tot wel 90 kilometer per uur.
Vooral aan de noordkust kunnen windstoten met snelheden tot wel
110 kilometer per uur optreden. Zaterdag zullen deze zware
windstoten verdwijnen, maar het blijft nog steeds vrij
winderig.
Na het weekend lijkt er echt winterweer op komst te zijn. Tot en
met het weekend blijven we vooral geconfronteerd worden met guur
weer, maar de volgende week zou de echte kou kunnen toeslaan.
De kans op vorst in de nachten neemt toe naar 50 tot 80 procent
in het midden en oosten van het land, terwijl deze kans iets
kleiner is in de kustgebieden.
“De exacte koudegolf is nog steeds onzeker en hangt af van de
hoeveelheid bewolking. In een helder scenario kunnen de
temperaturen zelfs dalen richting -5 graden.
Bij veel bewolking zal er nauwelijks vorst zijn. Overdag blijft
het koud, met maxima onder de 5 graden. De kans op temperaturen
boven dit niveau bedraagt slechts 20 procent.
Normaal gesproken is het eind november overdag zo’n 8 graden,”
legt Van Wezel uit.
Daarnaast kunnen af en toe neerslagzones overtrekken, wat
waarschijnlijk resulteert in ijskoude regen.
Soms kan dit overgaan in natte sneeuw, en als de sneeuwval
intenser wordt, is een lokaal wit landschap in de hoger gelegen
gebieden van het land niet uit te sluiten.
“Het is belangrijk op te merken dat de sneeuw waarschijnlijk
niet lang zal blijven liggen, omdat de bodemtemperatuur nog steeds
tussen 8 en 10 graden ligt en eventuele neerslag snel zal
smelten.
Maar de hoger gelegen zandgronden, zoals de Veluwe en de
Limburgse heuvels, zijn vaak iets kouder en koelen sneller af. Daar
zal sneeuw dus eerder blijven liggen,” aldus de weerman.
Na dagen van sneeuw, vorst en chaos staat Nederland vanavond en vannacht opnieuw een spannend weermoment te wachten. Een nieuw neerslaggebied trekt over het land en brengt een combinatie van regen, sneeuw en vooral ijzel met zich mee. Juist die ijzel maakt de situatie verraderlijk en potentieel gevaarlijk. Daarom heeft het KNMI code oranje afgekondigd voor vrijwel het hele land. Alleen Zeeland blijft vooralsnog buiten deze zwaarste waarschuwing.
Ook Rijkswaterstaat trekt aan de bel. De boodschap is ongebruikelijk scherp: ga morgenochtend niet de weg op, tenzij het écht niet anders kan. Wie thuis kan werken, wordt dringend verzocht dat ook te doen. De komende uren en het begin van de ochtendspits beloven namelijk bijzonder riskant te worden.
Laatste winterstuiptrekking
Na vanavond lijkt er eindelijk een einde te komen aan het winterweer dat Nederland de afgelopen week in zijn greep hield. Sneeuwduinen, vastgelopen treinen, gladde wegen en gestrande automobilisten bepaalden dagenlang het nieuws. Maar voordat de dooi definitief inzet, moet het land nog één keer door een lastige overgangsfase heen. Juist die overgang – van vorst naar regen – is berucht om zijn gevaarlijkheid.
Het is precies die situatie die zich nu voordoet. De bovenlucht warmt op, terwijl het wegdek op veel plekken nog onder het vriespunt ligt. Regen die daarop valt, bevriest direct en verandert straten, snelwegen en fietspaden in spiegelgladde oppervlakken.
Code oranje voor 11 provincies
Het KNMI heeft daarom code oranje uitgegeven voor maar liefst elf provincies. Dat betekent dat er sprake is van gevaarlijk weer met mogelijk grote impact op het dagelijks leven. Zeeland vormt de uitzondering, omdat daar de temperatuur al eerder boven nul uitkomt en de kans op bevriezing van regen aanzienlijk kleiner is.
Code oranje wordt niet lichtvaardig afgegeven. Het is een signaal dat de omstandigheden serieus zijn en dat extra voorzichtigheid geboden is. In dit geval draait alles om ijzel, een van de meest onderschatte maar gevaarlijkste winterse verschijnselen.
Vanavond: regen op een bevroren ondergrond
Vanavond zien we een duidelijke tweedeling in het land. In het oosten vriest het nog enkele graden, terwijl het kwik in het westen en zuiden langzaam richting het vriespunt stijgt. In Zeeland wordt het zelfs alweer 1 à 2 graden boven nul. Daar valt op dit moment al regen, zonder dat die direct bevriest.
In het westen van het land beginnen eveneens de eerste regendruppels te vallen. Het probleem: de wegen zijn daar nog ijskoud na meerdere nachten van vorst. Dat zorgt voor verraderlijke gladheid, die niet altijd zichtbaar is. Het lijkt nat, maar is in werkelijkheid spekglad.
Wind maakt het extra onstuimig
Alsof dat nog niet genoeg is, laat ook de wind zich vanavond nadrukkelijk voelen. Vooral in de kustgebieden worden stevige windstoten verwacht. Volgens weerdeskundigen kunnen die snelheden halen van 60 tot 70 kilometer per uur. Dat maakt het niet alleen onaangenaam, maar ook lastiger om controle te houden over voertuigen – zeker op gladde wegen.
De combinatie van regen, ijzel en wind zorgt voor een situatie waarin zelfs ervaren weggebruikers verrast kunnen worden. Eén verkeerde stuurbeweging of remactie kan al voldoende zijn om grip te verliezen.
Naarmate de avond vordert: toenemende gladheid
In de tweede helft van de avond neemt de gladheid verder toe. Dat heeft alles te maken met de temperatuur van het wegdek, die op veel plekken nog steeds onder nul ligt. Zelfs als de luchttemperatuur langzaam stijgt, duurt het vaak uren voordat asfalt en beton daadwerkelijk opwarmen.
Daarom wordt het juist later op de avond en in de nacht steeds gevaarlijker. Regen die blijft vallen, blijft aanvriezen. In Zeeland gebeurt dat niet of nauwelijks, wat verklaart waarom daar geen code oranje geldt. Elders breidt de ijzel zich juist verder oostwaarts uit.
Nog wat sneeuw, dan regen
In het noorden, midden en oosten van het land kan eerst nog wat sneeuw vallen. Alsof de afgelopen dagen nog niet genoeg waren. Die sneeuw is meestal van korte duur en gaat later over in regen. Maar ook dat overgangsmoment is riskant: smeltende sneeuw en regen die bevriest, maken het extra glad.
Zeker op plekken waar niet of minder wordt gestrooid – zoals woonwijken, stoepen, fietspaden en parkeerterreinen – kan het spekglad worden. Maar ook op doorgaande wegen is het oppassen geblazen. Zout werkt namelijk minder goed bij aanhoudende ijzel.
Oproep: blijf thuis als het kan
Rijkswaterstaat is daarom helder in zijn advies. Wie niet per se de weg op hoeft, kan dat beter laten. Voor mensen met essentiële beroepen is dat niet altijd een optie, maar voor kantoormedewerkers geldt: thuiswerken is nu de veiligste keuze.
Voor wie toch moet rijden, gelden extra adviezen:
-
Neem ruim de tijd
-
Houd grote afstand
-
Vermijd abrupte stuur- en rembewegingen
-
Wees extra alert op bruggen, viaducten en op- en afritten
Ook fietsers en voetgangers lopen risico. Een ogenschijnlijk nat trottoir kan verraderlijk glad zijn.
Hoe lang houdt de gladheid aan?
In de westelijke Randstad verdwijnt de gladheid waarschijnlijk aan het begin van de nacht, zodra de temperatuur daar voldoende boven nul komt. Later in de nacht geldt dat ook voor het oosten van de Randstad.
Toch is het gevaar daarmee niet meteen geweken. Tot het begin van de ochtend kan in het oosten van Noord-Holland, Utrecht, Brabant en Limburg nog steeds gladheid voorkomen. Vooral in landelijke gebieden en op minder bereden wegen blijft het opletten.
Daarna: opluchting
Het goede nieuws is dat dit waarschijnlijk de laatste grote winterse hindernis is van deze periode. Na de nacht zet de dooi door en verdwijnen sneeuw en ijs geleidelijk. Maar de overgangsfase – juist deze avond en nacht – is cruciaal.
De boodschap is duidelijk: onderschat deze situatie niet. Ijzel zorgt ieder jaar weer voor ongelukken, juist omdat het zo plots en onzichtbaar is. Wie voorzichtig is, thuisblijft waar mogelijk en het weer serieus neemt, helpt niet alleen zichzelf, maar ook anderen veilig door deze laatste winterse beproeving heen.